
De sensomotorische fase (0–2 jaar)
Inleiding
In de eerste twee levensjaren leert een kind de wereld kennen via bewegen en waarnemen. Alles wat een baby begrijpt, ontstaat uit wat hij ziet, hoort, voelt en doet. Volgens Jean Piaget vormt deze periode het fundament voor álle latere vormen van denken.
Wat hier wordt opgebouwd, bepaalt hoe een kind later kan leren, plannen en begrijpen.
Voorbeeld
Een baby laat steeds opnieuw een speeltje vallen en kijkt hoe het verdwijnt. Voor een volwassene lijkt dit spelletje eindeloos. Voor het kind is het een essentieel leerproces: bestaat iets nog als ik het niet meer zie?
Centrale vraag
Wat leert een kind in de sensomotorische fase, en waarom is deze fase zo belangrijk voor latere ontwikkeling?
Hoofdstuk 1 – Leren met het hele lichaam
In deze fase leert een kind door:
- bewegen
- voelen
- kijken
- luisteren
Denken is nog volledig verbonden met handelen. Er is geen losstaand ‘denken in het hoofd’.
Hoofdstuk 2 – Van reflex naar doelgericht handelen
Aan het begin reageren baby’s vooral reflexmatig. Gaandeweg:
- worden bewegingen bewuster
- ontstaan herhalingen (“nog een keer!”)
- leert een kind oorzaak en gevolg
Dit is de eerste vorm van logisch denken.
Hoofdstuk 3 – Objectpermanentie ontstaat
Een belangrijke mijlpaal in deze fase is objectpermanentie:
- het besef dat iets blijft bestaan
- ook als het niet zichtbaar is
Dit inzicht vormt de basis voor later abstract denken.
Hoofdstuk 4 – Denken is nog niet symbolisch
In de sensomotorische fase kan een kind:
- nog niet denken in woorden
- geen symbolen gebruiken
- niets voorstellen wat er niet is
Alles wat wordt begrepen, moet direct ervaren worden.
Hoofdstuk 5 – Waarom deze fase zo bepalend is
Wat hier wordt opgebouwd:
- lichaamsbesef
- zintuiglijke integratie
- vertrouwen in oorzaak-gevolg
legt de basis voor taal, spel, plannen en leren in latere jaren.
Hoofdstuk 6 – Verschillen in tempo zijn normaal
Niet elk kind:
- kruipt op hetzelfde moment
- loopt even snel
- ontdekt de wereld op dezelfde manier
Variatie in tempo hoort bij gezonde ontwikkeling.
Tot slot
De sensomotorische fase lijkt ver weg van school, maar niets is minder waar. Hier ontstaat het fundament waarop later denken, leren en begrijpen rusten. Wat een kind in deze fase mag ervaren, hoeft het later niet te repareren.
Wil je je hier verder in verdiepen?
In de mini-cursus Ontwikkelingsfasen van Piaget neem ik je stap voor stap mee door alle fases van ontwikkeling.
Je ontdekt wat je in elke fase kunt verwachten, hoe denken en leren zich ontwikkelen en wat dit betekent voor je kind op school en thuis.
De cursus helpt je om gedrag beter te begrijpen, realistische verwachtingen te krijgen en je kind te ondersteunen op een manier die past bij zijn of haar ontwikkelingsniveau.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.
