Ouders horen het vaak — soms letterlijk, soms tussen de regels door:
“Hij is er nog niet aan toe.”
“Ze moet gewoon wat meer oefenen.”
“Dit moet hij op deze leeftijd kunnen.”
Het idee van ‘rijp zijn voor leren’ wordt vaak versimpeld. De theorie van Jean Piaget laat zien dat ontwikkeling complexer, gelaagder en menselijker is dan die ene uitspraak doet vermoeden.
Een kind kan technisch lezen, maar begrijpt teksten nog niet. Of het kan logisch redeneren met materiaal, maar niet zonder. De conclusie luidt soms: “Het kwartje valt maar niet.”
Maar wat als het kwartje nog gevormd moet worden?
Welke misverstanden bestaan er over 'rijp zijn voor leren', en waarom zorgen die vaak voor onnodige druk en twijfel?
Een hardnekkig idee is dat:
In werkelijkheid:
Leeftijd zegt weinig over wat een kind kan overzien.
Oefenen:
Wanneer een kind cognitief nog niet toe is aan een vaardigheid, leidt extra oefenen vaak tot:
Rijping laat zich niet afdwingen.
Een kind kan:
zonder het zelfstandig te kunnen toepassen.
Toepassen vraagt:
Dat ontstaat pas bij voldoende cognitieve rijping.
Onder stress of druk:
Dit is geen achteruitgang, maar een beschermingsreactie van het brein.
Toetsen en cijfers laten zien:
Ze laten zelden zien:
Een kind is meer dan een score.
Rijp zijn voor leren betekent:
Het is een proces, geen label.
Wanneer we ‘rijp zijn voor leren’ opnieuw leren begrijpen, ontstaat rust. Voor ouders. Voor kinderen. En voor iedereen die betrokken is bij leren.
Piaget leert ons niet wanneer een kind iets moet kunnen, maar waarom het soms nog niet lukt — en dat dat oké is. Meer weten over dit onderwerp? Bekijk dan de mini-cursus Ontwikkelingsfasen van Piaget.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.