Vanaf ongeveer zeven jaar verandert het denken van kinderen fundamenteel. Ze kunnen steeds beter logisch redeneren, verbanden leggen en regels toepassen. Volgens Jean Piaget bevinden kinderen zich in deze periode in de concreet-operationele fase.
Dit is de fase waarin school écht begint te landen — mits het denken voldoende concreet blijft.
Een kind begrijpt dat 3 + 5 hetzelfde blijft, ook als je het anders opschrijft. Het kan redeneren over oorzaak en gevolg en snapt dat een hoeveelheid gelijk blijft, ook als de vorm verandert. Maar zodra het moet werken met abstracte begrippen of hypothetische situaties, raakt het de draad kwijt.
Wat kunnen kinderen in de concreet-operationele fase wél, en waarom blijft abstract denken nog lastig?
In deze fase kunnen kinderen:
Ze denken niet meer puur vanuit indrukken, maar beginnen systematisch te denken.
Kinderen begrijpen nu dat:
Dit inzicht is cruciaal voor rekenen, meten en begrijpen van verbanden.
Hoewel logisch denken mogelijk is, geldt:
Zonder concreet houvast verdwijnt het begrip snel.
Kinderen kunnen nu:
Deze vaardigheden vormen de basis voor rekenen, begrijpend lezen en plannen.
Wat nog moeilijk is:
Dit verklaart waarom plannen, samenvatten en zelfstandig werken vaak nog zoeken is.
In de basisschoolleeftijd helpt leren vooral door:
Te vroeg abstract werken leidt vaak tot vastlopen.
De concreet-operationele fase is een krachtige leerfase, zolang het onderwijs aansluit bij hoe kinderen denken. Wanneer verwachtingen te abstract worden, lijkt leren te stagneren — terwijl het denken zich nog gewoon concreet ontwikkelt.
Twijfel je of je kind “achterloopt” of gewoon anders ontwikkelt?
In de mini-cursus Ontwikkelingsfasen van Piaget krijg je overzicht en rust.
Je leert:
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.