Ontwikkeling is geen rechte lijn - Artikel kennisbank Ina Terra

Ontwikkeling is geen rechte lijn

Inleiding

Veel ouders denken (of hopen) dat ontwikkeling stap voor stap omhoog gaat. Elke week een beetje meer kunnen, een beetje zelfstandiger, een beetje verder. In de praktijk werkt het zelden zo. Ontwikkeling verloopt in beweging: met sprongen, stilstand, terugval en hernieuwde groei.

Wanneer je dat weet, verandert ook hoe je kijkt naar leren, gedrag en emoties.


Voorbeeld

Een kind dat eerst vlot rekende, lijkt het ineens moeilijk te hebben. Of een kind dat zelfstandig was, wordt weer sneller boos of onzeker. Ouders vragen zich af: “Gaat het achteruit?”

Vaak is het antwoord: nee — het is onderweg.


Centrale vraag

Waarom verloopt ontwikkeling met rechtlijnig, en wat betekent dat voor hoe we leren en gedrag begrijpen?


Hoofdstuk 1 – Ontwikkeling gaat in golven

Kinderen ontwikkelen zich niet in een constante stijgende lijn, maar:

  • in fasen
  • met perioden van groei
  • afgewisseld met stilstand of terugval

Deze golvende beweging hoort bij rijping. Het brein reorganiseert zich steeds opnieuw.


Hoofdstuk 2 – Groei vraagt eerst ontregeling

Vooruitgang ontstaat vaak niet uit rust, maar uit:

  • onrust
  • zoeken
  • frustratie
  • vermoeidheid

Dat kan zich uiten in gedrag of leerproblemen, terwijl het eigenlijk een voorfase van groei is.


Hoofdstuk 3 – Terugval is geen achteruitgang

Terugval betekent meestal:

  • dat oude strategieën niet meer werken
  • dat nieuwe vaardigheden nog niet stabiel zijn
  • dat het systeem tijdelijk overbelast is

Een kind valt terug om daarna op een ander niveau verder te kunnen.


Hoofdstuk 4 – Leren en gedrag bewegen samen

Wanneer ontwikkeling in beweging is:

  • kan leren tijdelijk stroever gaan
  • verandert gedrag vaak mee
  • neemt emotionele gevoeligheid toe

Dat zijn geen losse problemen, maar samenhangende signalen.


Hoofdstuk 5 – Waarom dit op school vaak schuurt

Het schoolsysteem is gericht op:

  • constante vooruitgang
  • meetbare groei
  • vaste verwachtingen per leeftijd

Dat botst met hoe ontwikkeling werkelijk verloopt. Daardoor lijken normale ontwikkelingsbewegingen soms op problemen.


Hoofdstuk 6 – Wat helpt als ontwikkeling beweegt

Helpend is:

  • vertragen in plaats van forceren
  • kijken naar het geheel, niet naar één vaardigheid
  • ruimte geven aan herstel
  • vertrouwen houden in groei

Ontwikkeling heeft geen duw nodig, maar afstemming.


Tot slot

Wanneer je ontwikkeling niet langer ziet als een rechte lijn, maar als een beweging, ontstaat rust. Voor jou én voor je kind. Wat nu wiebelt, kan morgen steviger staan — juist omdat het mocht bewegen.


Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.