NT2 en begrijpend lezen - Artikel kennisbank Ina Terra

Waarom NT2-leerlingen vastlopen bij begrijpend lezen

Inleiding

Begrijpend lezen is voor veel kinderen een struikelblok.

Maar bij NT2-leerlingen zien we dit extra vaak terug.

Niet omdat zij niet kunnen lezen.

Niet omdat zij geen inzicht hebben.

Maar omdat begrijpend lezen veel méér vraagt dan alleen woorden herkennen.

Voor NT2-leerlingen wordt begrijpend lezen al snel een taaltest,

terwijl het bedoeld is als een denktaak.


Voorbeeld

Een kind leest de tekst vloeiend voor.

De woorden worden correct uitgesproken.

Maar bij de vragen erna gaat het mis.

“Waar ging de tekst over?”

“Waarom deed hij dat?”

Het kind haalt de schouders op.

Niet omdat het niet heeft opgelet —

maar omdat de betekenis tussen de regels bleef hangen.


Centrale vraag

Waarom is begrijpend lezen voor NT2-leerlingen zo moeilijk, en wat vraagt dit onderdeel eigenlijk van een kind?

Hoofdstuk 1 - Begrijpend lezen vraagt meer dan lezen

Bij begrijpend lezen gaat het niet alleen om:

  • technisch kunnen lezen

Maar ook om:

  • woordenschat
  • zinsstructuur
  • voorkennis
  • het leggen van verbanden
  • het begrijpen van impliciete informatie

Voor NT2-leerlingen komen al deze lagen tegelijk samen.


Hoofdstuk 2 - De rol van schooltaal bij begrijpend lezen

Teksten voor begrijpend lezen bevatten vaak:

  • abstracte woorden
  • figuurlijk taalgebruik
  • lange zinnen
  • verwijzingen die niet expliciet worden uitgelegd

Voor een NT2-leerling betekent dit:

  • meer woorden om te ontcijferen
  • minder houvast aan context
  • sneller verlies van overzicht

De tekst wordt dan technisch gelezen,

maar inhoudelijk niet begrepen.


Hoofdstuk 3 - Voorkennis: een onderschatte factor

Veel teksten gaan uit van voorkennis:

  • culturele verwijzingen
  • typische Nederlandse situaties
  • impliciete aannames

Als die voorkennis ontbreekt:

  • wordt de tekst lastiger
  • gaan verbanden verloren
  • wordt begrijpend lezen een puzzel zonder randstukjes

Dat zegt niets over het denkvermogen van het kind.


Hoofdstuk 4 - Begrip is er vaak wel — maar blijft intern

Wat je bij NT2-leerlingen vaak ziet:

  • ze begrijpen meer dan ze kunnen benoemen
  • ze weten globaal waar het over gaat
  • maar vinden geen woorden voor hun begrip

Vragen als:

  • “Leg uit waarom…”
  • “Wat bedoelt de schrijver?”

vragen om taal die nog in ontwikkeling is.


Hoofdstuk 5 - Toetsen vergroten het probleem

Begrijpend-leestoetsen:

  • zijn sterk talig
  • laten weinig ruimte voor uitleg op eigen manier
  • meten vooral verwoording

Daardoor lijkt het:

  • alsof het kind de tekst niet begrijpt
  • terwijl het probleem zit in taalproductie, niet in begrip

Dit kan leiden tot lage scores en onzekerheid.


Hoofdstuk 6 - Wat helpt NT2-leerlingen bij begrijpend lezen?

Wat helpt:

  • teksten eerst bespreken vóór lezen
  • woorden en begrippen vooraf uitleggen
  • werken met plaatjes en schema’s
  • samen samenvatten in eigen woorden
  • vragen stellen die aansluiten bij begrip, niet alleen bij formulering

Zo wordt begrijpend lezen weer wat het hoort te zijn:

begrijpen wat je leest.


Tot slot

Begrijpend lezen is voor NT2-leerlingen vaak geen leesprobleem,

maar een taal- en contextvraag.

Wanneer we dat herkennen,

kunnen we kinderen ondersteunen zonder hun leervermogen in twijfel te trekken.