Van probleemgedrag naar signaalgedrag - Artikel kennisbank Ina Terra

Van probleemgedrag naar signaalgedrag

Inleiding

Wanneer een kind vastloopt, wordt gedrag vaak het eerste wat opvalt. Driftbuien, terugtrekken, boosheid, niet luisteren. Al snel krijgt het de naam probleemgedrag.

Neurodiversiteit nodigt uit om anders te kijken: gedrag is geen probleem, maar een signaal.


Voorbeeld

Je kind ontploft na school. Op school gaat het “goed”, thuis komt alles eruit. Anderen zeggen: “Je moet consequenter zijn.”

Maar jij ziet iets anders: een kind dat de hele dag zijn best heeft gedaan en nu niets meer over heeft.


Centrale vraag

Wat gebeurt er als we gedrag niet langer zien als probleem, maar als signaal?


Hoofdstuk 1 – Gedrag is communicatie

Kinderen laten met gedrag zien wat ze nog niet onder woorden kunnen brengen. Gedrag kan zeggen:

  • dit is te veel
  • ik begrijp het niet
  • ik ben moe
  • ik voel me onveilig

Zeker bij neurodiverse kinderen spreekt gedrag vaak luider dan woorden.


Hoofdstuk 2 – Waarom probleemgedrag ontstaat

Gedrag dat als lastig wordt ervaren, ontstaat vaak door:

  • overprikkeling
  • onbegrip
  • te hoge verwachtingen
  • gebrek aan herstel

Het gedrag is niet het probleem, maar het gevolg.


Hoofdstuk 3 – Wat probleemdenken doet

Wanneer gedrag direct wordt gecorrigeerd:

  • wordt het signaal gemist
  • voelt het kind zich niet begrepen
  • kan stress toenemen

Dit kan leiden tot escalatie in plaats van ontspanning.


Hoofdstuk 4 – Signaalgedrag herkennen

Kijken naar gedrag als signaal betekent vragen stellen als:

  • wat gebeurde er vooraf?
  • wat kostte dit moment aan energie?
  • wat probeert mijn kind duidelijk te maken?

Dat vraagt vertraging in plaats van ingrijpen.


Hoofdstuk 5 – Van corrigeren naar ondersteunen

Wanneer gedrag als signaal wordt gezien, verschuift de aanpak:

  • van straf naar steun
  • van corrigeren naar afstemmen
  • van macht naar verbinding

Dat helpt het kind om weer tot rust te komen.


Tot slot

Gedrag vertelt altijd een verhaal. Door te luisteren naar wat gedrag wil zeggen, ontstaat ruimte voor begrip en echte verandering. Niet door het kind te veranderen, maar door de omgeving beter te laten aansluiten.


Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.