
Neurodiversiteit en spelen
Inleiding
Spelen lijkt vanzelfsprekend voor kinderen. Toch zie je bij neurodiverse kinderen vaak dat spelen anders verloopt. Niet minder rijk, niet minder waardevol — maar anders van vorm. Waar sommige kinderen moeiteloos aansluiten in groepsspel, kiezen anderen liever voor verdiepend, solitair of fantasierijk spel.
Neurodiversiteit helpt om spel niet te beoordelen, maar te begrijpen.
Voorbeeld
Je kind speelt het liefst alleen, bouwt urenlang dezelfde constructies of verzint uitgebreide werelden in zijn hoofd. Op school valt op dat het minder meedoet met groepsspel. Anderen vragen zich af of dat wel “goed” is. Jij ziet vooral concentratie, creativiteit en rust.
Centrale vraag
Hoe ziet spelen eruit bij neurodiverse kinderen, en waarom verschilt dit vaak van wat we verwachten?
Hoofdstuk 1 – Spelen als verwerking
Voor neurodiverse kinderen is spelen vaak een manier om:
- prikkels te verwerken
- ervaringen te ordenen
- spanning te reguleren
Spel is geen pauze van leren, maar een vorm van leren.
Hoofdstuk 2 – Alleen spelen versus samen spelen
Veel neurodiverse kinderen:
- spelen graag alleen
- bepalen hun eigen regels
- raken verdiept in details
Dit betekent niet dat ze geen behoefte hebben aan contact, maar dat contact energie kost en dus zorgvuldig wordt gedoseerd.
Hoofdstuk 3 – Fantasie en herhaling
Je ziet vaak:
- intens fantasierijk spel
- herhaling van hetzelfde spel
- sterke focus op één thema
Herhaling geeft veiligheid en overzicht. Fantasie helpt bij het verwerken van indrukken.
Hoofdstuk 4 – Wanneer spelen onder druk komt te staan
Spel kan lastig worden wanneer:
- het moet volgens sociale regels
- er te veel prikkels zijn
- het tempo te hoog ligt
Dan kan een kind zich terugtrekken of vastlopen, terwijl het spel zelf juist helpend is.
Hoofdstuk 5 – Wat neurodiverse kinderen nodig hebben in spel
Wat helpt:
- ruimte voor eigen spelvorm
- respect voor alleen spelen
- voorspelbaarheid
- geen oordeel over hoe spel “hoort”
Spel bloeit wanneer het veilig is.
Tot slot
Spelen bij neurodiverse kinderen laat zien hoe zij de wereld ervaren. Door spel niet te sturen maar te volgen, krijgen kinderen de ruimte om zichzelf te zijn en zich op hun eigen manier te ontwikkelen.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.
