
Neurodiversiteit en passend onderwijs
Inleiding
Passend onderwijs is bedoeld om elk kind onderwijs te bieden dat aansluit bij zijn of haar mogelijkheden. In de praktijk ervaren veel ouders van neurodiverse kinderen dat dit niet vanzelfsprekend lukt. De intentie is er, maar de uitvoering schuurt.
Neurodiversiteit helpt om te zien waarom passend onderwijs soms niet passend voelt.
Voorbeeld
Je kind krijgt extra ondersteuning, maar lijkt er niet van op te bloeien. Er worden doelen opgesteld, plannen gemaakt en gesprekken gevoerd, terwijl jij ziet dat de belasting toeneemt. Het voelt alsof er vooral wordt gekeken naar wat er “bijgespijkerd” moet worden, niet naar wat past.
Centrale vraag
Waarom sluit passend onderwijs niet altijd aan bij neurodiverse kinderen, en wat is er nodig om het wél passend te maken?
Hoofdstuk 1 – Passend onderwijs vanuit de norm
In veel gevallen vertrekt passend onderwijs nog steeds vanuit:
- het curriculum
- vaste leerdoelen
- gemiddelde ontwikkeling
De ondersteuning is dan gericht op het laten aansluiten van het kind bij het systeem, in plaats van andersom.
Hoofdstuk 2 – Ondersteuning kan extra belasting zijn
Extra hulpmomenten betekenen vaak:
- meer schakelen
- extra prikkels
- langere schooldagen
Voor neurodiverse kinderen kan dit juist leiden tot meer overbelasting, terwijl het bedoeld is als hulp.
Hoofdstuk 3 – Het belang van afstemming
Passend onderwijs werkt beter wanneer:
- gekeken wordt naar draagkracht
- de leeromgeving wordt aangepast
- verwachtingen realistisch zijn
- rust en herstel worden meegenomen
Afstemming gaat niet alleen over wát een kind leert, maar onder welke voorwaarden.
Hoofdstuk 4 – De rol van ouders
Ouders kennen hun kind het best. Toch voelen zij zich soms:
- niet gehoord
- overvraagd
- verantwoordelijk voor het oplossen
Echt passend onderwijs ontstaat in samenwerking, niet in tegenover elkaar staan.
Hoofdstuk 5 – Wanneer passend onderwijs wél past
Passend onderwijs voelt passend wanneer:
- een kind zich gezien voelt
- ondersteuning ontlast in plaats van belast
- sterke kanten worden benut
- het kind tot rust kan komen
Dan ontstaat ruimte voor ontwikkeling, zonder voortdurende druk.
Tot slot
Passend onderwijs is geen vast pakket, maar een proces van blijven afstemmen. Door neurodiversiteit als uitgangspunt te nemen, kan onderwijs werkelijk aansluiten bij kinderen — niet alleen op papier, maar in het dagelijks leven.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.
