
Neurodiversiteit en het schoolsysteem
Inleiding
Het schoolsysteem is grotendeels ingericht op één manier van leren: klassikaal, talig, tempo-gericht en toetsbaar. Voor veel kinderen werkt dat prima. Voor neurodiverse kinderen ontstaat hier vaak de eerste structurele mismatch.
Neurodiversiteit helpt om niet alleen naar het kind te kijken, maar ook naar het systeem waarin dat kind moet functioneren.
Voorbeeld
Je kind is nieuwsgierig en denkt diep na, maar raakt het overzicht kwijt in de klas. Instructies gaan snel, toetsen leveren stress op en er is weinig ruimte om te leren op een eigen manier. Thuis zie je wél begrip — op school vooral spanning.
Centrale vraag
Waarom sluit het schoolsysteem vaak onvoldoende aan bij neurodiverse kinderen?
Hoofdstuk 1 – Eén norm voor leren
Het onderwijs gaat vaak uit van:
- luisteren naar instructie
- werken in hetzelfde tempo
- leren via taal
- beoordelen via toetsen
Deze norm laat weinig ruimte voor andere manieren van denken en verwerken.
Hoofdstuk 2 – Tempo en prikkels
Scholen zijn prikkelrijke omgevingen:
- volle klassen
- veel geluid
- wisselende activiteiten
- weinig hersteltijd
Voor neurodiverse kinderen kost dit continu aanpassen veel energie, nog vóór het leren begint.
Hoofdstuk 3 – Toetsen als maatstaf
Toetsen meten vooral:
- snelheid
- reproductie
- stressbestendigheid
Ze meten zelden creativiteit, diepgang of inzicht — juist kwaliteiten die veel neurodiverse kinderen hebben.
Hoofdstuk 4 – Wanneer kinderen vastlopen
Wanneer het systeem niet aansluit, zie je vaak:
- afnemende motivatie
- faalangst
- vermijding
- gedragsproblemen
- lichamelijke klachten
Dit zijn signalen van een mismatch, niet van onwil.
Hoofdstuk 5 – Wat neurodiversiteit zichtbaar maakt
Neurodiversiteit verschuift de focus:
- van aanpassen naar afstemmen
- van corrigeren naar begrijpen
- van norm naar variatie
Niet elk kind hoeft anders te worden — het systeem mag meebewegen.
Tot slot
Het schoolsysteem is niet neutraal. Het past beter bij sommige breinen dan bij andere. Door neurodiversiteit als uitgangspunt te nemen, ontstaat ruimte voor onderwijs dat werkelijk inclusief is — en kinderen laat leren op een manier die bij hen past.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.
