Veel leerproblemen ontstaan doordat verschillende vaardigheden in het leerproces door elkaar worden gehaald.
Een kind kan iets, maar laat het niet zien.
Of een kind begrijpt de uitleg, maar blijft fouten maken.
Of iets lukt één keer, maar wordt nooit vanzelfsprekend.
In dit artikel lees je het verschil tussen kunnen, begrijpen en automatiseren, en waarom verwarring tussen deze begrippen vaak leidt tot misverstanden over leren.
Een kind kan de tafels één voor één uitrekenen, maar blijft traag.
Een ander kind begrijpt hoe een spellingsregel werkt, maar past hem niet consequent toe.
En weer een ander kind kan het antwoord mondeling geven, maar loopt vast zodra het op papier moet.
Op papier lijkt het alsof het kind het “zou moeten kunnen”, maar in de praktijk lukt het niet.
Wat is het verschil tussen kunnen, begrijpen en automatiseren, en waarom is dit onderscheid belangrijk bij leerproblemen?
Kunnen betekent dat een kind een taak in principe kan uitvoeren.
Vaak gaat dit:
Kunnen zegt iets over potentie, maar niet over snelheid, stabiliteit of zelfstandigheid.
Begrijpen betekent dat een kind inziet hoe iets werkt en waarom.
Een kind kan uitleggen wat het doet en waarom een antwoord klopt.
Begrip is essentieel, maar begrip alleen is niet voldoende om leerstof vlot en betrouwbaar toe te passen.
Automatiseren betekent dat een vaardigheid:
kan worden uitgevoerd.
Bij automatiseren komt ruimte vrij in het brein, waardoor aandacht kan worden besteed aan nieuwe of complexere taken.
Bij veel kinderen met leerproblemen stokt juist het automatiseren.
Dit kan komen door:
Het kind begrijpt de stof, maar het blijft energie kosten om deze toe te passen.
Wanneer het onderscheid niet wordt gezien, ontstaan misverstanden zoals:
In werkelijkheid vraagt het leerproces dan om een andere ondersteuning, niet om meer druk.
Door te kijken of een probleem zit in:
kan ondersteuning gerichter worden ingezet.
Soms is extra uitleg nodig, soms juist vereenvoudiging, herhaling of ontlasting van tempo.
Het juiste niveau kiezen voorkomt frustratie en overbelasting.
Kunnen, begrijpen en automatiseren zijn drie verschillende stappen in leren.
Wanneer deze door elkaar worden gehaald, lijkt een leerprobleem groter of hardnekkiger dan het is.
Door dit onderscheid te maken, ontstaat helderheid — en ruimte om leren weer passend te ondersteunen
.Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.