Leerprobleem of leerstoornis? Artikel kennisbank Ina Terra

Leerprobleem of leerstoornis? Wat is het verschil – en waarom dat onderscheid zo belangrijk is

Inleiding

Veel kinderen lopen op school vast met leren.

Niet omdat ze niet willen, niet omdat ze niet slim zijn, maar omdat leren op dat moment niet goed aansluit.

Voor ouders roept dat vaak een lastige vraag op:

"Heeft mijn kind een leerprobleem, of is er sprake van een leerstoornis?"

Die termen worden vaak door elkaar gebruikt. Toch betekenen ze iets wezenlijk anders.

Het verschil begrijpen geeft rust, duidelijkheid en richting — en helpt om beter aan te sluiten bij wat een kind nodig heeft.


Voorbeeld

Je kind zit aan tafel met zijn huiswerk.

De sommen zijn uitgelegd, maar hij begint niet. Of hij begint wel, maar raakt snel gefrustreerd.

De tranen zitten hoog, jij voelt de spanning oplopen en ergens denk je:

"Waarom lukt dit niet?"

Op school hoor je misschien:

“Hij moet meer oefenen.”

Of:

“Misschien is er sprake van een leerstoornis.”

Dat moment — die twijfel — is waar veel ouders vastlopen.


Centrale vraag

Wanneer spreken we van een leerprobleem en wanneer van een leerstoornis? En waarom is het zo belangrijk om dat verschil te kennen?


Hoofdstuk 1 – Wat is een leerprobleem? (definitie)

Een leerprobleem betekent dat een kind moeite heeft met leren, zonder dat er sprake is van een aangeboren of blijvende stoornis.


Definitie leerprobleem:

Een leerprobleem is een tijdelijke of situationele belemmering in het leerproces, die ontstaat door omgevingsfactoren, ontwikkeling, emotionele belasting of een mismatch tussen kind en onderwijsaanpak.

Leerproblemen kunnen ontstaan door bijvoorbeeld:

  • een leerstijl die niet aansluit bij de lesvorm
  • onvoldoende ontwikkelde executieve functies
  • stress, spanning of overprikkeling
  • faalangst of een laag zelfvertrouwen
  • een periode van verandering (ziekte, scheiding, verhuizing)


Belangrijk om te weten:

Leerproblemen zijn beïnvloedbaar.

Met de juiste ondersteuning, aanpassing en tijd kan een kind hierin groeien.


Hoofdstuk 2 – Wat is een leerstoornis? (definitie)

Een leerstoornis is iets anders.

Dit gaat om een hardnekkige, specifieke stoornis in het leren, die blijft bestaan ondanks goede uitleg en oefening.


Definitie leerstoornis:

Een leerstoornis is een neurologisch bepaalde stoornis in de informatieverwerking, waarbij het leren van een specifieke vaardigheid blijvend moeizaam verloopt, ondanks adequate instructie en ondersteuning.

Bekende leerstoornissen zijn:

  • dyslexie (lezen en spellen)
  • dyscalculie (rekenen)

Kenmerken van een leerstoornis:

  • de problemen zijn structureel en langdurig
  • extra oefenen alleen is niet voldoende
  • intelligentie en motivatie zijn niet de oorzaak
  • gespecialiseerde begeleiding is nodig

Een leerstoornis zegt niets over intelligentie, maar wel iets over hoe het brein informatie verwerkt.


Hoofdstuk 3 – Waarom dit onderscheid zo belangrijk is

Het verschil tussen een leerprobleem en een leerstoornis heeft grote gevolgen.

Als een leerprobleem wordt gezien als een leerstoornis:

  • kan een kind onnodig een label krijgen
  • kan het zelfbeeld onder druk komen te staan
  • ontstaat er soms onnodige zorg of angst

Als een leerstoornis wordt gezien als “gewoon een leerprobleem”:

  • voelt een kind zich steeds tekortschieten
  • neemt frustratie toe
  • wordt passende hulp uitgesteld

Het juiste onderscheid helpt om:

  • realistische verwachtingen te hebben
  • passende ondersteuning te kiezen
  • een kind te begrijpen in plaats van te corrigeren


Hoofdstuk 4 – Het grijze gebied: wanneer het niet meteen duidelijk is

In de praktijk is het onderscheid niet altijd zwart-wit.

Soms lijkt iets op een leerstoornis, terwijl het eigenlijk een leerprobleem is — of andersom.

Denk aan:

  • een kind dat blokkeert door faalangst
  • een beelddenker in sterk talig onderwijs
  • een overprikkeld kind dat leerstof niet meer opneemt
  • zwakke executieve functies die leren belemmeren

Daarom is het belangrijk om breed te kijken:

naar het kind als geheel, niet alleen naar de vaardigheid.


Hoofdstuk 5 – Wat kun je als ouder doen?

Je hoeft dit onderscheid niet zelf te diagnosticeren.

Wat wél helpend is:

  • observeren zonder direct te oordelen
  • kijken naar patronen in plaats van losse momenten
  • in gesprek gaan met school vanuit nieuwsgierigheid
  • ondersteuning zoeken die past bij je kind

En misschien wel het belangrijkste:

vastlopen betekent niet falen.


Hoofdstuk 6 – Tot slot

Een leerprobleem vraagt vaak om:

  • aanpassing
  • begrip
  • begeleiding

Een leerstoornis vraagt om:

  • erkenning
  • gespecialiseerde ondersteuning

Beide verdienen serieus genomen te worden —

maar ze zijn niet hetzelfde.

Door het verschil te begrijpen, kun je als ouder met meer rust, vertrouwen en compassie naast je kind blijven staan.


Meer weten?

Wil je beter begrijpen waarom leren soms vastloopt, ook bij slimme kinderen?

Bekijk dan de mini-cursus Executieve functies, waarin je leert hoe regelfuncties van het brein invloed hebben op leren, gedrag en emoties.


Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.