Hooggevoeligheid en spanningsopbouw

Inleiding

Hooggevoelige kinderen bouwen spanning vaak geleidelijk op. Niet in één moment, maar door kleine prikkels die zich gedurende de dag opstapelen.

Omdat deze spanning niet altijd direct zichtbaar is, wordt ze soms pas opgemerkt wanneer het lichaam niet meer kan — via boosheid, terugtrekken of lichamelijke klachten.

Voorbeeld

Overdag lijkt Mees (9) zich goed te redden. Hij houdt zich in, past zich aan en gaat door.

’s Avonds barst hij plots in tranen uit of wordt boos om iets kleins. De spanning van de dag heeft zich opgebouwd en zoekt een uitweg. Niet omdat Mees ‘overdrijft’, maar omdat zijn systeem vol zit.

Centrale vraag

Hoe ontstaat spanningsopbouw bij hooggevoelige kinderen, en waarom komt ontlading vaak pas later?

Hoofdstuk 1 – Spanning ontstaat stap voor stap

Bij hooggevoelige kinderen:

• komen prikkels dieper binnen
• worden ze minder snel losgelaten
• stapelt spanning zich ongemerkt op

Het lichaam slaat spanning op.

Hoofdstuk 2 – Inhouden kost energie

Veel hooggevoelige kinderen:

• passen zich aan
• houden emoties binnen
• willen geen last zijn

Dit vraagt veel zelfcontrole en vergroot de interne spanning.

Hoofdstuk 3 – Waarom ontlading vertraagd is

Spanning komt vaak pas vrij:

• in een veilige omgeving
• na school
• bij vertrouwde mensen

Niet omdat het dan erger is, maar omdat het kan.

Hoofdstuk 4 – Signalen van opgebouwde spanning

Je herkent spanningsopbouw vaak aan:

• stijve houding
• vermoeidheid
• prikkelbaarheid
• moeite met schakelen
• plotselinge emotionele reacties

Dit zijn lichamelijke signalen, geen onwil.

Hoofdstuk 5 – Wat helpt spanningsopbouw te verminderen

Helpende elementen zijn:

• regelmatige rustmomenten
• bewegen zonder doel
• voorspelbare dagen
• ruimte voor ontlading
• herstel serieus nemen

Niet pas reageren bij ontlading, maar eerder ondersteunen.

Hoofdstuk 6 – De rol van volwassenen

Wat helpt:

• signalen leren herkennen
• spanning benoemen zonder oordeel
• niet straffen voor ontlading
• ruimte maken voor herstel

Zo leert het kind dat spanning gedragen mag worden.

Hoofdstuk 7 – Van opstapeling naar ontlasting

Wanneer spanningsopbouw wordt herkend:

• hoeft het lichaam minder te escaleren
• ontstaat meer balans
• kan het kind beter voelen waar grenzen liggen

Spanning wordt dan een signaal, geen vijand.

Tot slot

Spanningsopbouw bij hooggevoelige kinderen verloopt vaak stil en onzichtbaar. Door aandacht te hebben voor het proces vóór de ontlading, help je kinderen om spanning tijdig kwijt te raken — en hun gevoeligheid beter te dragen.

Meer verdieping?
In de mini-cursus Hooggevoeligheid lees je hoe hooggevoeligheid werkt en wat helpt om je kind beter te begrijpen en ondersteunen in het dagelijks leven.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.