Hooggevoeligheid en perfectionisme

Inleiding

Veel hooggevoelige kinderen willen het graag goed doen. Ze voelen verwachtingen scherp aan, merken details op en zijn gevoelig voor reacties van anderen.

Bij sommige kinderen slaat dat om in perfectionisme: de drang om fouten te vermijden en alles ‘goed genoeg’ te doen. Wat begint als zorgvuldigheid, kan zo langzaam veranderen in spanning en blokkade.

Voorbeeld

Noa (10) begint steeds opnieuw aan haar werk. Ze gumt, herschrijft en twijfelt aan antwoorden die ze eigenlijk wel weet.

Wanneer iets niet lukt, raakt ze gefrustreerd of wil ze stoppen. Niet omdat ze niet kan leren, maar omdat fouten voor haar te groot voelen.

Centrale vraag

Waarom zijn hooggevoelige kinderen extra kwetsbaar voor perfectionisme, en hoe raakt dit verweven met spanning en onzekerheid?

Hoofdstuk 1 – Waarom hooggevoeligheid perfectionisme kan versterken

Hooggevoelige kinderen:

• nemen details sterk waar
• voelen verwachtingen feilloos aan
• zijn gevoelig voor beoordeling

Daardoor ligt de lat vaak vanzelf hoog — soms hoger dan nodig is.

Hoofdstuk 2 – Fouten voelen groter dan ze zijn

Bij perfectionisme:

• wordt een fout ervaren als falen
• voelt corrigeren pijnlijk
• is ‘goed genoeg’ moeilijk te bepalen

De fout raakt niet alleen het werk, maar ook het zelfbeeld.

Hoofdstuk 3 – De rol van vergelijken

Hooggevoelige kinderen vergelijken vaak:

• hun werk
• hun tempo
• hun prestaties

Dit vergelijken gebeurt stil en intern, maar kan de druk sterk vergroten.

Hoofdstuk 4 – Van zorgvuldig naar blokkeren

Wanneer perfectionisme toeneemt:

• wordt beginnen spannend
• kost afronden veel energie
• ontstaat uitstel of vastlopen

Niet door gebrek aan motivatie, maar door angst om tekort te schieten.

Hoofdstuk 5 – Wat perfectionistische hooggevoelige kinderen nodig hebben

Helpende elementen zijn:

• ruimte voor fouten
• nadruk op proces in plaats van resultaat
• voorspelbare verwachtingen
• erkenning van inzet

Niet lager presteren, maar zachter leren omgaan met jezelf.

Hoofdstuk 6 – De rol van volwassenen

Wat helpt:

• fouten normaliseren
• voorbeeldgedrag laten zien
• niet steeds verbeteren
• het eindresultaat loslaten

Zo wordt leren weer veiliger.

Hoofdstuk 7 – Van spanning naar vertrouwen

Wanneer perfectionisme verzacht:

• durft een kind weer te proberen
• komt plezier terug
• groeit zelfvertrouwen

Niet door harder te werken, maar door minder bang te zijn.

Tot slot

Hooggevoeligheid en perfectionisme zijn nauw met elkaar verbonden. Door de focus te verleggen van foutloos naar veilig, help je kinderen om hun gevoeligheid te gebruiken als kracht — zonder dat het hen belemmert.

Meer verdieping?
In de mini-cursus Hooggevoeligheid lees je hoe hooggevoeligheid werkt en wat helpt om je kind beter te begrijpen en ondersteunen in het dagelijks leven.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.