Hooggevoeligheid en overgangsmomenten

Inleiding

Overgangsmomenten lijken klein, maar vragen veel van hooggevoelige kinderen. Het wisselen van activiteit, plek of tempo betekent telkens opnieuw schakelen.

Juist die momenten — tussen twee situaties in — kunnen spanning oproepen. Niet omdat het kind niet wil, maar omdat het systeem nog niet klaar is voor de volgende stap.

Voorbeeld

Na het buitenspelen moet Sam (6) weer naar binnen voor de les. Hij blijft hangen, wordt boos of doet alsof hij het niet hoort.

Niet omdat hij wil dwarsliggen, maar omdat zijn lichaam nog in beweging en prikkelverwerking zit. De overgang komt te snel.

Centrale vraag

Waarom zijn overgangsmomenten zo belastend voor hooggevoelige kinderen, en hoe kun je deze momenten beter begeleiden?

Hoofdstuk 1 – Wat overgangsmomenten vragen

Een overgang vraagt:

• stoppen met het vorige
• omschakelen in aandacht
• opnieuw afstemmen

Voor hooggevoelige kinderen kost dit extra energie.

Hoofdstuk 2 – Schakelen tussen prikkelintensiteiten

Overgangen gaan vaak van:

• druk naar rustig
• actief naar stil
• buiten naar binnen

Het zenuwstelsel moet zich telkens aanpassen.

Hoofdstuk 3 – Wanneer spanning zichtbaar wordt

Spanning bij overgangsmomenten kan zich uiten als:

• traag reageren
• boosheid
• terugtrekken
• doen alsof het kind ‘niet luistert’

Dit gedrag is een teken van overbelasting, niet van onwil.

Hoofdstuk 4 – Waarom tempo zo belangrijk is

Hooggevoelige kinderen:

• hebben tijd nodig om af te ronden
• kunnen niet abrupt stoppen
• hebben voorspelbaarheid nodig

Een te hoog tempo vergroot de spanning.

Hoofdstuk 5 – Wat helpt bij overgangsmomenten

Helpende elementen zijn:

• aankondigen wat er komt
• aftellen of markeren
• ruimte om af te ronden
• vaste volgorde

Niet trekken, maar meenemen.

Hoofdstuk 6 – De rol van volwassenen

Wat helpt:

• zelf rustig blijven
• niet haasten
• nabij blijven
• vertrouwen uitstralen

Zo voelt het kind zich ondersteund in plaats van opgejaagd.

Hoofdstuk 7 – Overgangen als leerervaring

Wanneer overgangsmomenten:

• veilig verlopen
• begeleid worden
• herhaalbaar zijn

leren kinderen steeds beter schakelen — zonder overbelasting.

Tot slot

Overgangsmomenten zijn voor hooggevoelige kinderen geen details, maar cruciale schakels in de dag. Door deze momenten serieus te nemen en te vertragen, help je kinderen om de dag met meer rust en veerkracht te doorlopen.

Meer verdieping?
In de mini-cursus Hooggevoeligheid lees je hoe hooggevoeligheid werkt en wat helpt om je kind beter te begrijpen en ondersteunen in het dagelijks leven.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.