Hooggevoeligheid en het zenuwstelsel

Inleiding

Hooggevoeligheid is geen kwestie van ‘te veel voelen’, maar van hoe het zenuwstelsel prikkels verwerkt. Bij hooggevoelige kinderen staat het zenuwstelsel sneller op scherp en reageert het sterker op wat er binnenkomt.

Dat betekent niet dat er iets mis is, maar wel dat het lichaam meer informatie tegelijk verwerkt — en dus ook sneller overbelast kan raken.

Voorbeeld

Na een drukke schooldag komt Lucas (8) thuis met hoofdpijn. Hij wil niemand spreken en trekt zich terug op zijn kamer.

De dag was niet verkeerd, maar wel intens. Zijn zenuwstelsel heeft de hele dag alert gestaan. Niet omdat hij bang was, maar omdat alles harder binnenkwam.

Centrale vraag

Wat gebeurt er in het zenuwstelsel van een hooggevoelig kind, en waarom is dit zo bepalend voor gedrag, emoties en leren?

Hoofdstuk 1 – Wat het zenuwstelsel doet

Het zenuwstelsel:

• registreert prikkels
• beoordeelt veiligheid
• stuurt reacties aan

Bij hooggevoelige kinderen is dit systeem fijner afgesteld.

Hoofdstuk 2 – Prikkels worden intenser verwerkt

Hooggevoelige kinderen:

• nemen meer details waar
• verwerken prikkels dieper
• hebben meer tijd nodig om te herstellen

Daardoor staat het zenuwstelsel vaker ‘aan’.

Hoofdstuk 3 – Van alertheid naar overbelasting

Wanneer prikkels zich opstapelen:

• blijft het lichaam in waakstand
• zakt ontspanning weg
• neemt stress toe

Gedrag is dan vaak een gevolg van lichamelijke overbelasting.

Hoofdstuk 4 – Waarom gedrag niet losstaat van het lichaam

Boosheid, terugtrekken of blokkeren zijn vaak:

• geen bewuste keuzes
• geen onwil
• maar reacties van het zenuwstelsel

Het lichaam reageert vóór het denken.

Hoofdstuk 5 – Zelfregulatie is nog in ontwikkeling

Kinderen kunnen hun zenuwstelsel:

• nog niet zelf goed reguleren
• spanning niet zelfstandig ontladen

Ze hebben volwassenen nodig voor co-regulatie.

Hoofdstuk 6 – Wat helpt het zenuwstelsel tot rust komen

Helpende elementen zijn:

• voorspelbaarheid
• vertraging
• rustige overgangen
• lichamelijke veiligheid
• nabijheid

Niet uitleg, maar ervaring werkt regulerend.

Hoofdstuk 7 – Gevoeligheid begrijpen vanuit het lichaam

Wanneer hooggevoeligheid wordt gezien als een zenuwstelsel-kenmerk:

• verdwijnt schuld
• ontstaat begrip
• kan ondersteuning beter afgestemd worden

Het kind hoeft niet anders te zijn — de omgeving kan anders worden.

Tot slot

Hooggevoeligheid begint niet in het hoofd, maar in het lichaam. Door het zenuwstelsel centraal te zetten, wordt gedrag begrijpelijk en ontstaat ruimte om kinderen te ondersteunen op een manier die hen werkelijk helpt.

Meer verdieping?
In de mini-cursus Hooggevoeligheid lees je hoe hooggevoeligheid werkt en wat helpt om je kind beter te begrijpen en ondersteunen in het dagelijks leven.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.