Dubbel bijzonder – Hoogbegaafd én een diagnose: wat betekent dat echt?

Inleiding

Sommige hoogbegaafde kinderen hebben naast hun hoge cognitieve capaciteiten ook een diagnose zoals ADHD, ASS, dyslexie, dyscalculie of een motorische ontwikkelingsstoornis. Deze kinderen worden “dubbel bijzonder” genoemd: ze hebben zowel uitzonderlijke talenten als specifieke ontwikkelingsuitdagingen.

In de praktijk worden deze kinderen vaak verkeerd begrepen. Hun talenten maskeren hun problemen, en hun problemen maskeren hun talenten. Hierdoor krijgen ze niet de begeleiding die ze nodig hebben, of lopen ze vast omdat er vooral naar één kant van hun profiel wordt gekeken.

Voorbeeld uit de praktijk

Een meisje van tien is extreem creatief, denkt associatief en begrijpt complexe concepten in één keer. Ze heeft daarnaast dyslexie, waardoor lezen langzaam en frustrerend gaat.

Voor schoolprestaties lijkt zij “gemiddeld”, want haar uitzonderlijke denkkracht compenseert haar moeite met lezen.

Maar binnenin haar woedt een strijd:

"Hoe kan ik zo slim zijn en dit toch niet kunnen?"

Ze voelt zich dom, terwijl ze in werkelijkheid allebei is: hoogbegaafd én dyslectisch.

Centrale vraag

Wat betekent dubbel bijzonder zijn, en hoe ondersteun je een kind dat zowel grote talenten als specifieke uitdagingen heeft?

Hoofdstuk 1 – Wat betekent dubbel bijzonder precies?

Een dubbel bijzonder kind heeft:

• een hoge intelligentie (vaak IQ 130+),
• én een ontwikkelingsuitdaging die invloed heeft op leren, gedrag of verwerking.
• Veel voorkomende combinaties zijn:
• hoogbegaafd + ADHD
• hoogbegaafd + ASS
• hoogbegaafd + dyslexie
• hoogbegaafd + dyspraxie (DCD)
• hoogbegaafd + dyscalculie
• hoogbegaafd + hoogsensitiviteit (HSP)
• hoogbegaafd + angst- of stemmingsproblemen

Deze kinderen vallen vaak tussen wal en schip, omdat hun profiel niet eenduidig is.

Ze kunnen veel, maar niet altijd op een manier die past bij schoolverwachtingen.

Hoofdstuk 2 – De kracht en de valkuilen van dubbel bijzonder zijn

Dubbel bijzondere kinderen hebben unieke talenten:

• creativiteit
• divergent denken
• sterke intuïtie
• analytisch vermogen
• intensiteit
• groot doorzettingsvermogen op interessegebieden

Maar ze ervaren ook specifieke uitdagingen, zoals:

• moeite met automatiseren
• concentratieproblemen
• overprikkeling
• frustratie
• trage verwerkingssnelheid bij bepaalde taken
• problemen met planning of motoriek

Het talent en de uitdaging botsen, waardoor het kind én overschat én onderschat wordt.

Hoofdstuk 3 – Waarom dubbel bijzondere kinderen zo vaak vastlopen

Er zijn drie belangrijke redenen:

1. Hun talenten maskeren hun problemen

Ze gebruiken intelligentie om lees-, schrijf- of concentratieproblemen te compenseren.

Hierdoor denkt de omgeving dat het “wel meevalt”.

2. Hun problemen maskeren hun talenten

Langzaam schrijven, chaotisch gedrag of moeite met lezen verhult hoe snel en diep ze denken.

3. Ze krijgen vaak de verkeerde ondersteuning

Of men richt zich vooral op het probleem (“werk maar harder”),

of men ziet alleen het talent (“dit móet je kunnen”).

Beide perspectieven doen het kind tekort.

Ze hebben begeleiding nodig die beide kanten begrijpt.

Hoofdstuk 4 – Emotionele impact: ‘Hoe kan ik slim zijn als ik dit niet kan?’

Dubbel bijzondere kinderen worstelen vaak met hun zelfbeeld.

Ze begrijpen niet hoe ze in het ene gebied kunnen uitblinken en in het andere volledig vastlopen.

Dit leidt tot:

• faalangst
• perfectionisme
• frustratie
• schaamte
• vermijden van taken
• somberheid
• onderpresteren

Ze voelen zich “een uitzondering op de uitzondering”, wat isolerend kan werken.

Hoofdstuk 5 – Wat helpt dubbel bijzondere kinderen écht?

Een integrale kijk op hun profiel.

Beoordeel zowel talenten als uitdagingen. Geen van beide mag verdwijnen.

Passende uitdaging én passende ondersteuning.

Compacten en verrijken, gecombineerd met hulpmiddelen, begeleiding en aanpassingen.

Sterke focus op zelfbeeld.

Leer kinderen:

"Je bent niet slecht in lezen. Je hebt een ander brein dat anders leert."

Psycho-educatie.

Leg uit hoe hun brein werkt. Kennis verlaagt schaamte en geeft regie.

Werk vanuit kracht, niet tekort.

Gebruik interesses en talenten als motor voor groei in lastige gebieden.

Professionals die beide werelden begrijpen.

Dubbel bijzondere kinderen hebben baat bij experts die zowel hoogbegaafdheid als diagnoses kennen.

Wanneer deze kinderen passende ondersteuning krijgen, komt hun unieke kracht volledig tot bloei.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.