Veel ouders herkennen dit: hun kind begrijpt wat er wordt bedoeld, maar kan het niet onder woorden brengen. Of het weet het antwoord, maar blokkeert zodra het iets moet uitleggen, opschrijven of hardop zeggen. Dat voelt tegenstrijdig, maar neurologisch is het heel logisch.
Begrijpen en verwoorden zijn twee verschillende processen, die in verschillende hersengebieden plaatsvinden en pas samenkomen als de samenwerking daartussen voldoende ontwikkeld en beschikbaar is.
Waarom kan een kind iets wel begrijpen, maar het niet goed kunnen verwoorden, en wat gebeurt er dan in het brein?
Taal is geen één vaardigheid. In het brein zijn verschillende functies betrokken bij:
Deze functies ontwikkelen zich niet tegelijk en zijn verschillend gevoelig voor stress en belasting.
Taalbegrip vindt vooral plaats in gebieden die verantwoordelijk zijn voor:
Een kind kan daardoor:
zonder dat het dit al kan uitleggen.
Taal produceren is neurologisch complexer dan begrijpen. Het vraagt:
Dit proces is trager, kwetsbaarder en gevoeliger voor:
Daarom stokt verwoorden vaak als eerste.
Tussen begrijpen en spreken liggen verbindingen die:
Bij kinderen:
Dat verklaart waarom een kind:
Onder stress:
Dit zie je vaak bij:
Het begrijpen kan intact blijven, terwijl verwoorden wegvalt.
Wanneer een kind iets niet kan uitleggen, wordt al snel gedacht:
Maar vaak ligt het probleem niet in begrip, maar in toegang tot taal onder belasting.
Neurologisch helpend is:
Hoe veiliger het systeem, hoe beter taal weer beschikbaar komt.
Het is normaal dat:
Taal groeit in sprongen, niet lineair.
Wanneer je begrijpt dat begrijpen en verwoorden verschillende hersenprocessen zijn, kijk je anders naar taalproblemen. Niet als tekort, maar als een kwestie van timing, belasting en samenwerking in het brein.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.