Wanneer een kind iets ziet, hoort, voelt of denkt, gebeurt er in het brein in fracties van seconden een indrukwekkend proces. Wat voor ons lijkt op ‘even opletten’, ‘begrijpen’ of ‘nadenken’, is in werkelijkheid een complex samenspel van elektrische en chemische processen.
Wie wil begrijpen waarom leren soms vastloopt, moet weten hoe informatie zich door het brein verplaatst — en waar het onderweg kan stokken.
Hoe reist informatie door het kinderbrein, en waarom kan die reis bij sommige kinderen (tijdelijk) vastlopen?
Elke vorm van leren start met een prikkel:
Deze prikkel wordt via de zintuigen omgezet in elektrische signalen. Het brein maakt hierbij geen onderscheid tussen ‘belangrijk’ of ‘onbelangrijk’ — dat wordt pas later bepaald.
Bij kinderen die:
komt er meer informatie tegelijk het systeem binnen.
De elektrische signalen reizen via neuronen (zenuwcellen).
Elk neuron:
Dit gebeurt razendsnel, maar niet onbeperkt. Hoe meer signalen tegelijk, hoe groter de belasting van het systeem.
Belangrijk:
Tussen neuronen zit geen directe verbinding, maar een kleine ruimte: de synaps.
Hier wordt een elektrisch signaal omgezet in een chemisch signaal via neurotransmitters.
In de synaps gebeurt iets cruciaals:
Stress, vermoeidheid en overprikkeling beïnvloeden deze overdracht direct.
Daarom kan informatie:
Pas wanneer signalen:
ontstaat er begrip.
Dit betekent dat leren nooit in één plek gebeurt. Het vraagt samenwerking tussen:
Als één schakel overbelast is, stokt het geheel.
Informatie die bewust verwerkt moet worden, komt tijdelijk in het werkgeheugen terecht.
Dit systeem:
Wanneer het werkgeheugen overloopt:
Niet door onwil, maar door neurologische grenzen.
Om informatie op te slaan in het langetermijngeheugen is nodig:
Bij stress:
Het brein kiest dan voor overleven, niet voor opslaan.
Wanneer te veel informatie tegelijk binnenkomt:
Dit zie je terug als:
Niet omdat het kind niet wil, maar omdat het systeem vol zit.
Informatie kan alleen goed reizen wanneer:
Te vroeg, te snel of te veel tegelijk aanbieden verstoort de reis van prikkel naar begrip.
Leren is geen kwestie van uitleg herhalen, maar van de juiste omstandigheden creëren waarin informatie haar weg kan vinden. Wie begrijpt hoe die reis door het brein verloopt, ziet waarom vertragen soms effectiever is dan versnellen.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.