Sensorische overprikkeling en faalangst

Inleiding

Niet alle spanning bij faalangst ontstaat door gedachten over presteren. Bij veel kinderen begint het al eerder — in het lichaam dat te veel moet verwerken.

Geluiden, licht, beweging, aanrakingen en sociale prikkels komen voortdurend binnen. Wanneer die prikkels zich opstapelen, raakt het systeem overbelast. In die staat kan leren voelen als te veel, en groeit de kans op faalangst.

Voorbeeld

In de klas zit Mila (9) dicht bij het raam. Ze hoort stoelen schuiven, ziet kinderen bewegen en voelt het tl-licht in haar ogen.

Nog vóórdat de opdracht begint, is ze moe en gespannen. Bij de taak zegt ze: “Ik kan dit niet.”

Niet omdat de opdracht te moeilijk is, maar omdat haar systeem al vol zit.

Centrale vraag

Wat is sensorische overprikkeling, en hoe kan een overbelast lichaam faalangst versterken?

Hoofdstuk 1 – Wat sensorische prikkels zijn

Sensorische prikkels zijn alle signalen die via de zintuigen binnenkomen:

• geluid
• licht
• aanraking
• beweging
• geur
• visuele drukte

Het brein filtert deze prikkels — maar niet bij ieder kind even gemakkelijk.

Hoofdstuk 2 – Wanneer prikkels te veel worden

Bij sommige kinderen:

• komen prikkels sterker binnen
• worden ze minder goed gefilterd
• kost verwerken extra energie

Daardoor raakt het systeem sneller overbelast.

Hoofdstuk 3 – Overprikkeling en stress

Wanneer het lichaam te veel prikkels verwerkt:

• stijgt spanning
• neemt alertheid toe
• schakelt het stresssysteem in

Het brein is dan bezig met overleven, niet met leren.

Hoofdstuk 4 – De link met faalangst

Overprikkeling kan faalangst versterken doordat:

• het lichaam al in alarmstand staat
• taken zwaarder voelen dan ze zijn
• fouten sneller worden gemaakt
• het zelfvertrouwen afneemt

Het kind ervaart: ik kan dit niet aan.

Hoofdstuk 5 – Signalen van sensorische overbelasting

Je ziet dit vaak als:

• snel moe of prikkelbaar zijn
• hoofdpijn of buikpijn
• terugtrekken of boos reageren
• blokkeren bij taken
• moeite met starten

Dit zijn lichamelijke signalen, geen onwil.

Hoofdstuk 6 – Wat helpt bij sensorische overprikkeling

Helpende elementen zijn:

• rustmomenten
• minder prikkels tegelijk
• voorspelbare omgeving
• ruimte om te bewegen
• erkenning van gevoeligheid

Dat helpt het lichaam weer tot rust te komen.

Hoofdstuk 7 – Overprikkeling serieus nemen

Wanneer overprikkeling wordt herkend:

• hoeft een kind niet ‘harder zijn best te doen’
• kan spanning eerder worden opgevangen
• ontstaat ruimte voor leren zonder overbelasting

Dat verlaagt de basis waarop faalangst ontstaat.

Tot slot

Sensorische overprikkeling en faalangst zijn vaak nauw met elkaar verbonden. Door niet alleen naar gedrag of prestaties te kijken, maar ook naar wat een kind lichamelijk te verwerken krijgt, help je spanning te verminderen — en maak je leren weer haalbaar.

Wil je meer weten?

In de mini-cursus faalangst leer je waar faalangst vandaan komt, hoe het zich uit bij kinderen en hoe je je kind kunt helpen om weer vertrouwen te voelen in zichzelf.

Met herkenbare voorbeelden en praktische stappen voor thuis.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.