Dyslexie ontstaat niet door te weinig oefenen, verkeerde methodes of gebrek aan motivatie. Het is een verschil in hoe het brein taal verwerkt. Bij kinderen met dyslexie werken de hersennetwerken die verantwoordelijk zijn voor lezen minder efficiënt samen. Daardoor kost het koppelen van klanken aan letters meer tijd, en verloopt het herkennen van woorden niet vanzelf.
Dit is geen fout in het brein, maar een variatie in functioneren. Met de juiste ondersteuning kunnen kinderen goed leren lezen, alleen via een andere route.
Een jongen van tien krijgt steeds te horen dat hij “rustiger moet lezen” of “beter moet opletten”. Maar zijn fouten komen niet voort uit slordigheid. Zijn brein heeft moeite om snel klanken om te zetten naar letters en letterpatronen te herkennen. Daardoor leest hij traag en onzeker.
Wanneer de leerkracht visuele steun biedt en woorden in kleine delen aanleert, gaat het beter. Niet omdat hij harder werkt, maar omdat de instructie aansluit bij hoe zijn brein taal verwerkt.
Hoe verwerkt het brein taal bij dyslexie anders, en welke processen maken lezen en spelling moeilijker?
Fonologische verwerking betekent:
Bij dyslexie verloopt dit proces minder efficiënt. Het kind kan een woord wel horen, maar de vertaling naar letters en lettercombinaties is complexer. Daardoor ontstaan leesfouten die hardnekkig zijn.
Letters zijn symbolen voor klanken. In een goed functionerend leesnetwerk wordt deze koppeling snel en automatisch gelegd.
Bij dyslexie:
Hierdoor blijft lezen inspannend, zelfs na jaren oefenen.
Bij vlot lezen herkent het brein woorden in één oogopslag. Dit heet automatiseren.
Bij dyslexie:
Omdat alles bewust moet worden verwerkt, gaat het tempo omlaag en raakt het kind sneller vermoeid.
Het werkgeheugen helpt om informatie kort vast te houden tijdens het lezen.
Bij dyslexie is het werkgeheugen vaak kwetsbaar. Daardoor is het lastig om:
Het kind verliest sneller de draad, ook als het begrijpt wat het leest.
Lezen vraagt samenwerking tussen verschillende hersengebieden:
Bij dyslexie is één of meer van deze routes minder efficiënt. Vooral het gebied dat woorden snel herkent (de visuele woordvormroute) werkt trager. Hierdoor blijft het kind lang afhankelijk van de fonologische route: letter voor letter lezen.
Wanneer ouders en leerkrachten weten dat dyslexie uit het brein komt, verandert het perspectief. Kinderen werken niet minder hard — ze moeten juist meer moeite doen.
Begrip voor dit proces zorgt voor realistische verwachtingen, de juiste ondersteuning en meer zelfvertrouwen bij het kind.
Loopt lezen of spellen steeds vast, ondanks oefenen?
In de mini-cursus Dyslexie krijg je inzicht in wat dyslexie wél en niet is, hoe het brein van je kind werkt en hoe je thuis kunt ondersteunen zonder strijd.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.