Concentratie en werkgeheugen - Waarom vasthouden zo’n grote rol speelt bij focus

Inleiding

Veel kinderen krijgen te horen dat ze zich niet goed concentreren,

terwijl ze wél luisteren, wél willen en wél hun best doen.

Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is de rol van het werkgeheugen.

Concentratie en werkgeheugen zijn nauw met elkaar verbonden.

Wanneer het werkgeheugen overbelast raakt, zakt de concentratie vanzelf weg.

In dit artikel lees je waarom dat zo is.

Centrale vraag

Hoe beïnvloedt het werkgeheugen de concentratie, en waarom lijken werkgeheugenproblemen zo vaak op concentratieproblemen?

Hoofdstuk 1 – Wat het werkgeheugen doet tijdens concentratie

Het werkgeheugen houdt tijdelijk informatie vast terwijl een kind bezig is.

Bij concentreren moet een kind:

• onthouden wat de opdracht is
• stappen vasthouden
• informatie toepassen
• controleren of het goed gaat

Dat alles gebeurt tegelijk in het werkgeheugen.

Hoofdstuk 2 – Wanneer het werkgeheugen vol raakt

Het werkgeheugen raakt sneller vol wanneer:

• instructies lang zijn
• er meerdere stappen zijn
• de taak abstract is
• stress of prikkels meespelen

Als het werkgeheugen vol is:

• verdwijnt overzicht
• vallen stappen weg
• en zakt de concentratie

Niet uit onwil, maar uit capaciteitsgebrek.

Hoofdstuk 3 – Waarom dit eruitziet als afleiding

Een kind met een vol werkgeheugen:

• staart
• begint opnieuw
• vraagt steeds wat de bedoeling was
• haakt af

Dat lijkt op niet-opletten,

maar het kind is juist mentaal overbelast.

Hoofdstuk 4 – Werkgeheugen, stress en concentratie

Stress verkleint het werkgeheugen.

Hoe meer spanning, hoe minder ruimte.

Daarom zie je:

• betere concentratie thuis
• blokkeren bij toetsen
• wisselende prestaties

Niet omdat kennis weg is, maar omdat het werkgeheugen niet toegankelijk is.

Hoofdstuk 5 – Ontlasten is de sleutel

Concentratie verbetert wanneer het werkgeheugen wordt ontlast.

Dat gebeurt bijvoorbeeld door:

• één stap tegelijk
• visuele ondersteuning
• automatiseren van basisvaardigheden
• tempo verlagen
• voorspelbaarheid

Het doel is niet méér concentratie eisen,

maar minder vasthouden vragen.

Tot slot

Veel concentratieproblemen zijn in werkelijkheid werkgeheugenproblemen.

Door dit te herkennen:

• verdwijnt onbegrip
• ontstaat rust
• en kan leren weer lukken

Verder verdiepen?
In de mini-cursus Concentratie bij kinderen krijg je overzicht, uitleg en een praktische checklist om beter te begrijpen wat er bij jouw kind speelt.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.