Voor veel kinderen lijken de tafels van vermenigvuldiging iets vanzelfsprekends. Even oefenen, een paar weken herhalen en klaar. Maar er is ook een grote groep kinderen voor wie het automatiseren van de tafels juist heel moeizaam verloopt. Ze blijven haperen, raken in de war of vergeten wat ze eerder nog wisten. Dit kan frustrerend zijn voor het kind én voor ouders of leerkrachten die zich afvragen waarom “het er niet gewoon in wil komen”.
Noah is negen jaar en doet zijn best op school. Hij begrijpt het principe van vermenigvuldigen goed. Als hij blokjes krijgt of de tafels mag tekenen, kan hij het allemaal keurig uitleggen. Maar zodra hij de tafels uit zijn hoofd moet opdreunen, gaat het mis. De antwoorden blijven niet hangen en hij raakt gespannen zodra er een toets of tijdsdruk bij komt kijken.
Noah is niet lui of ongemotiveerd. Zijn manier van informatie verwerken vraagt simpelweg iets anders dan alleen eindeloos herhalen.
Waarom lukt het sommige kinderen niet om tafels automatisch op te roepen en welke factoren spelen daarbij een rol?
Tafels automatiseren betekent dat kinderen de antwoorden op vermenigvuldigingen direct kunnen oproepen, zonder erover na te denken. Dit is belangrijk omdat geautomatiseerde tafels een basis vormen voor veel rekenvaardigheden, zoals delen, breuken, procenten en hoofdrekenen.
Toch verloopt dit proces niet bij elk kind vanzelf. Automatiseren vraagt om:
Als een van deze schakels niet goed werkt, kan het kind blijven hangen in een fase van ‘nadenken over elk antwoord’, waardoor er spanning en frustratie ontstaat.
Kinderen die moeite hebben met automatiseren van tafels laten vaak één of meer van de volgende signalen zien:
Er kunnen verschillende factoren meespelen waardoor automatiseren moeizaam verloopt. Vaak is er geen enkelvoudige oorzaak, maar een combinatie.
Beelddenkers redeneren in beelden in plaats van rijtjes. Tafels opdreunen past niet bij hun manier van denken, waardoor ze de antwoorden minder snel onthouden.
Als het werkgeheugen beperkt belastbaar is, blijft het oproepen van tafels stroperig. Er is dan te weinig ruimte om informatie snel te reproduceren.
Sommige kinderen leren tafels los van inzicht. Ze kennen de rijtjes, maar snappen niet echt wat erachter zit. Daardoor verdwijnt de kennis snel weer.
Als spanning optreedt tijdens het toetsen of oefenen, blokkeert de toegang tot geautomatiseerde kennis.
Primaire reflexen, taalverwerkingsproblemen of aandachtsproblemen kunnen ook een rol spelen. Automatiseren is immers geen losstaand proces, maar een samenspel van cognitieve functies.
Wanneer het automatiseren moeizaam blijft verlopen, kan het helpen om te kijken naar de onderliggende oorzaak
In mijn kennisbank vind je meer informatie over leerstijlen, beelddenken en faalangst.
Leermiddelen voor beelddenkers
Op mijn site vind je praktische leermiddelen die speciaal ontwikkeld zijn om het automatiseren van tafels te ondersteunen op een manier die aansluit bij visueel ingestelde kinderen.
Deze tafelkaartjes hebben aan de voorzijde een afbeelding van de tafels en deeltafels en aan de achterkant staan de tafels als een rijtje onder elkaar. Veel beeddenkende kinderen hebben baat bij het oefenen van de tafels als een beeld en gebruiken bijvoorbeeld muntjes of fiches bij het afdekken van de tafel die ze al kennen. Hier kun je de tafelkaartjes bekijken.
Begrijpt je kind het wel, maar werkt het traag?
Automatiseren vraagt tijd en energie.
In de bundel Automatiseren & werktempo leer je waarom tempo onder druk staat en wat automatisering belemmert.
Wil je dit verder verkennen? Bekijk de bundel Automatiseren & werktempo.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.