Op school wordt vaak verwacht dat kinderen bepaalde vaardigheden vanzelf automatiseren. Lezen, spelling en rekenen zouden na voldoende oefenen ‘gewoon’ vlot moeten gaan.
Toch lukt dat bij veel kinderen niet. Ze begrijpen de stof, maar blijven traag werken of moeten steeds opnieuw nadenken.
Voor ouders roept dat vragen op. En bij kinderen leidt het vaak tot frustratie en onzekerheid.
Je kind kan een rekensom uitleggen en begrijpt hoe het werkt, maar blijft tellen op zijn vingers.
Of lezen gaat inhoudelijk goed, maar het tempo blijft laag — vooral bij toetsen.
Dan voelt het alsof het leren blijft hangen, terwijl de kennis er wel is.
Waarom gaat automatiseren bij sommige kinderen niet vanzelf, ook al begrijpen ze wat ze leren?
Automatiseren betekent dat vaardigheden worden opgeslagen in het langetermijngeheugen, zodat ze zonder nadenken beschikbaar zijn.
Dit vraagt niet alleen oefening, maar ook rijping van het brein.
Bij sommige kinderen verloopt die rijping anders of langzamer. Dat is geen onwil en geen gebrek aan intelligentie.
Begrijpen betekent dat een kind snapt hoe iets werkt.
Automatiseren betekent dat het brein deze kennis snel en automatisch kan oproepen.
Vooral kinderen die sterk in verbanden denken of eerst het ‘waarom’ willen begrijpen, hebben vaak meer tijd nodig om te automatiseren.
Wanneer automatiseren niet lukt, blijft een kind bewust nadenken. Dat kost veel mentale energie.
Gevolgen kunnen zijn:
Niet omdat het kind het niet kan, maar omdat het brein harder moet werken.
Niet elk kind leert door herhaling op papier.
Sommige kinderen hebben:
Als de oefenvorm niet past, blijft automatiseren achter — hoe vaak er ook geoefend wordt.
Automatiseren hangt samen met vaardigheden zoals:
Deze functies zijn bij veel kinderen nog in ontwikkeling, vooral in de basisschoolleeftijd.
Extra nadruk op tempo en prestaties zorgt voor stress.
Stress blokkeert het leerproces en maakt automatiseren juist lastiger.
Rust, vertrouwen en veiligheid geven het brein ruimte om te leren.
Automatiseren is geen knop die je omzet. Het is een proces dat afhankelijk is van ontwikkeling, leerstijl en omgeving.
Als het bij jouw kind niet vanzelf gaat, zegt dat niets over intelligentie — maar veel over hoe het brein leert.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.