Automatiseren wordt vaak gezien als een kwestie van oefenen.
Maar in de praktijk spelen er meer factoren mee. Eén daarvan zijn de executieve functies: de vaardigheden die nodig zijn om leren te sturen, vol te houden en toe te passen.
Wanneer automatiseren niet lukt, hebben deze functies daar vaak een belangrijke rol in.
Je kind weet hoe iets moet, maar begint niet.
Of het start wel, maar raakt snel afgeleid, werkt traag of haakt halverwege af.
Bij toetsen lijkt alles tegelijk te moeten — en dat is te veel.
Het probleem zit dan niet in de kennis, maar in de aansturing.
Welke rol spelen executieve functies bij automatiseren, en waarom zijn ze zo belangrijk bij leren?
Executieve functies zijn de regelfuncties van het brein.
Ze helpen een kind om:
Deze functies zijn volop in ontwikkeling tijdens de basisschooltijd.
Om iets te automatiseren, moet het brein:
Executieve functies ondersteunen dit proces.
Wanneer ze nog kwetsbaar zijn, verloopt automatiseren vaak moeizamer.
Bij kinderen met minder stevige executieve functies kost leren meer energie.
Ze moeten alles bewust aansturen.
Gevolgen kunnen zijn:
Automatiseren krijgt dan weinig kans.
Sommige kinderen begrijpen de leerstof uitstekend, maar kunnen die kennis niet snel inzetten.
Hun brein weet wat het moet doen, maar struikelt over hoe en wanneer.
Dit verschil wordt vaak zichtbaar bij:
Executieve functies rijpen tot ver in de adolescentie.
Het is dus normaal dat sommige kinderen hier langer over doen.
Extra druk versnelt dit proces niet — begrip en ondersteuning wel.
Wat kinderen vaak helpt:
Zo krijgt het brein ruimte om vaardigheden geleidelijk te automatiseren.
Automatiseren is meer dan herhalen.
Het vraagt om samenwerking tussen kennis, breinontwikkeling en aansturing.
Wanneer executieve functies nog groeien, mag het tempo meebewegen.
Dat is geen achterstand — dat is ontwikkeling.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.