Veel kinderen laten bij toetsen niet zien wat ze eigenlijk kunnen.
Thuis gaat het goed, maar zodra er een tijdslimiet is, lijkt de kennis weg.
Ouders horen dan vaak: “Hij moet sneller werken.”
Maar snelheid is niet altijd een kwestie van willen — vaak speelt automatiseren een grote rol.
Je kind kent de tafels, maar bij een rekentoets komt het in tijdnood.
Of begrijpend lezen gaat goed, maar de tekst wordt niet op tijd afgekregen.
Onder druk lijkt alles ineens moeilijker.
Waarom lukt automatiseren vaak minder goed onder tijdsdruk en bij toetsen?
Tijdsdruk activeert het stresssysteem in het brein.
Dat is bedoeld om snel te reageren, niet om rustig kennis op te halen.
Wanneer stress toeneemt:
Automatisch oproepen van kennis komt onder druk te staan.
Bij geautomatiseerde vaardigheden kan een kind snel werken zonder extra nadenken.
Als automatisering ontbreekt, moet het brein elke stap bewust doorlopen.
Dat betekent:
Niet omdat het kind de stof niet kent, maar omdat het brein harder moet werken.
Kinderen die sterk zijn in begrijpen en redeneren, hebben soms juist moeite met tempo.
Hun brein is gewend om alles te analyseren.
Bij toetsen werkt dat tegen hen:
Automatiseren vraagt juist om loslaten van dat bewuste denken.
Extra snelheidsoefeningen zonder voldoende automatisering vergroten de druk.
Het kind ervaart steeds opnieuw dat het ‘niet snel genoeg’ is.
Dit kan leiden tot:
Zonder dat de onderliggende oorzaak wordt aangepakt.
Wat vaak wél helpt:
Zo kan het brein verbindingen versterken zonder stress.
Sommige kinderen hebben structureel meer tijd nodig.
Dat is geen tekortkoming, maar een kenmerk van hoe hun brein werkt.
In zulke gevallen kan het helpend zijn om:
Toetsen meten vaak snelheid, niet altijd inzicht.
Als automatiseren onder tijdsdruk niet lukt, zegt dat weinig over wat een kind werkelijk weet.
Met begrip voor het brein en ruimte voor ontwikkeling kan er meer rust komen — en vaak ook betere prestaties.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.