Een groot deel van het gedrag van kinderen met autisme komt voort uit sensorische prikkelverwerking. Hun zenuwstelsel staat anders afgesteld: prikkels kunnen veel harder binnenkomen of juist bijna niet doorkomen.
Deze verschillen bepalen hoe een kind reageert op geluid, licht, aanraking, beweging, geuren en smaken. Overprikkeling en onderprikkeling zijn geen gedrag, maar zintuiglijke ervaringen die het hele functioneren beïnvloeden.
Een meisje van vijf weigert om bepaalde kleren aan te trekken. Ze zegt dat de stof “pijn doet”, terwijl haar ouders niets bijzonders voelen. Bij gym overstuur, in de kantine met haar handen op haar oren, thuis juist voortdurend bewegen, springen en zoeken naar druk.
Wanneer haar ouders beseffen dat dit geen koppigheid maar sensorische over- én onderprikkeling is, verandert de sfeer thuis compleet.
Hoe werkt sensorische prikkelverwerking bij autisme, en waarom reageren kinderen zo verschillend op zintuiglijke prikkels?
Het zenuwstelsel kan extreem gevoelig zijn voor:
Overprikkeling leidt tot:
Het kind wil rust omdat zijn zintuigen overbelast zijn.
Sommige zintuigen ontvangen juist te weinig informatie. Het kind zoekt dan actief prikkels zoals:
Deze kinderen lijken druk of impulsief, maar hun lichaam vraagt om input om zich veilig en gegrond te voelen.
Bij autisme kan elk zintuig over- of ondergevoelig zijn — soms tegelijk.
Voorbeelden:
Daarom is elk sensorisch profiel uniek.
Sensorische over- of onderprikkeling kan leiden tot:
Veel gedragsproblemen verdwijnen wanneer ouders en leerkrachten begrijpen dat het sensorisch is.
Effectieve strategieën:
Rust en voorspelbaarheid helpen het zenuwstelsel te herstellen.
Wanneer het lichaam te weinig input krijgt:
Deze ondersteuning helpt het kind om zich te reguleren en te focussen.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.