ADHD en sociale interacties – Vriendjes, grenzen en misverstanden

Inleiding

Sociale situaties vragen om beurtgedrag, luisteren, wachten, non-verbale signalen begrijpen en impulsen remmen. Precies deze vaardigheden zijn voor kinderen met ADHD uitdagend. Daardoor ontstaan in vriendschappen en groepssituaties sneller misverstanden of conflicten.

Toch zijn kinderen met ADHD vaak warm, enthousiast, grappig en sociaal ingesteld. Het probleem zit niet in hun intenties, maar in de manier waarop hun brein sociale informatie verwerkt.

Voorbeeld uit de praktijk

Een jongen van zeven speelt enthousiast met andere kinderen. In zijn enthousiasme duwt hij iemand omver, neemt hij de leiding in het spel en vergeet hij te wachten op zijn beurt. De andere kinderen zeggen: “Hij is te druk.”

Hij wordt verdrietig en begrijpt niet waarom het misgaat.

Zijn gedrag komt voort uit impulsen, niet uit onwil — maar het beïnvloedt wel hoe anderen hem zien.

Centrale vraag

Waarom zijn sociale situaties soms extra moeilijk voor kinderen met ADHD, en hoe kunnen ouders en leerkrachten hen helpen?

Hoofdstuk 1 – Impulsiviteit beïnvloedt het spel

Kinderen met ADHD reageren snel op prikkels. Tijdens spel betekent dit:

• door anderen heen praten
• te snel handelen
• te wild spelen
• regels vergeten
• te enthousiast worden
• iets zeggen zonder na te denken

Deze impulsen kunnen botsen met de verwachtingen van andere kinderen. Het kind bedoelt het goed, maar het tempo en de intensiteit liggen hoger.

Hoofdstuk 2 – Moeite met sociale signalen oppikken

Het ADHD-brein filtert informatie minder goed. Hierdoor mist het kind soms:

• subtiele gezichtsuitdrukkingen
• veranderende sfeer
• hints of waarschuwingen
• non-verbale “stop”-signalen

Niet omdat het niet geïnteresseerd is, maar omdat het brein te veel tegelijk moet verwerken.

Hoofdstuk 3 – Emoties lopen snel op in sociale situaties

Groepsdruk, competitie, spelregels en misverstanden kunnen frustratie oproepen.

Het kind kan:

• snel boos worden
• zich onbegrepen voelen
• zich terugtrekken
• heftige teleurstelling ervaren

Sociale situaties vragen veel van het emotie-regulatiesysteem, dat bij ADHD kwetsbaar is.

Hoofdstuk 4 – Grenzen aangeven en herkennen is lastiger

Kinderen met ADHD hebben moeite met:

• weten wanneer het genoeg is
• aanvoelen wanneer ze te dichtbij komen
• stoppen op tijd
• begrijpen wanneer iemand anders pauze nodig heeft

Dit leidt soms tot afwijzing of conflicten, terwijl het kind niet doorheeft wat er misging.

Hoofdstuk 5 – Vriendjes maken en houden

Veel kinderen met ADHD zijn sociaal, warm en open. Toch kunnen vriendschappen lastig zijn door:

• impulsief gedrag
• wisselende stemmingen
• moeite met beurtgedrag
• intens spel
• miscommunicatie

Goede vriendschappen ontstaan wanneer kinderen leren om hun tempo af te stemmen en duidelijke structuur krijgen in sociale situaties.

Hoofdstuk 6 – Wat helpt kinderen met ADHD sociaal?

Ondersteunende aanpakken zijn:

• voorspelbare regels voor spel
• duidelijk aangeven wat wel en niet werkt
• sociale scripts of voorbeeldzinnen
• oefenen van beurtgedrag
• extra begeleiding bij groepsactiviteiten
• tijdige pauzes om overprikkeling te voorkomen
• positieve ervaringen met kleine groepjes

Met de juiste begeleiding kan het kind groeien in sociaal zelfvertrouwen.

Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.