Zelfregulatie is een begrip dat vaak wordt genoemd, maar zelden echt wordt uitgelegd. Het klinkt technisch en wordt soms verward met discipline of doorzettingsvermogen.
In werkelijkheid gaat zelfregulatie over iets veel fundamentelers: het vermogen om jezelf te sturen, van binnenuit.
Binnen de 21e-eeuwse vaardigheden is zelfregulatie misschien wel de meest bepalende vaardigheid — en tegelijk de minst zichtbare.
Een kind weet wat het moet doen, maar begint niet.
Een ander kind begint meteen, maar haakt halverwege af.
Weer een ander kind raakt overspoeld door emoties zodra iets niet lukt.
Aan de buitenkant lijkt het alsof deze kinderen “niet willen”. In werkelijkheid lukt het hen op dat moment niet om zichzelf te reguleren.
Wat is zelfregulatie als 21e-eeuwse vaardigheid, en waarom vormt dit de basis voor leren, gedrag en welzijn?
Zelfregulatie is het vermogen om:
Het is geen aangeboren eigenschap, maar een vaardigheid die zich ontwikkelt over tijd.
Zelfregulatie groeit in interactie met de omgeving. Kinderen leren het onder andere door:
Zonder deze voorwaarden blijft zelfregulatie kwetsbaar.
Zelfregulatie hangt nauw samen met executieve functies zoals:
Wanneer deze functies nog in ontwikkeling zijn — wat bij kinderen normaal is — vraagt zelfregulatie extra ondersteuning.
Sommige kinderen hebben meer moeite met zelfregulatie door:
Dit betekent niet dat zij minder kunnen, maar dat hun systeem sneller overbelast raakt.
In schoolsituaties wordt vaak een groot beroep gedaan op zelfregulatie:
Wanneer hier te weinig begeleiding bij is, ontstaan misverstanden over motivatie of gedrag.
Volwassenen ondersteunen zelfregulatie door:
Zelfregulatie ontwikkelt zich niet door druk, maar door vertrouwen.
Zelfregulatie is een kernvaardigheid binnen de 21e-eeuwse vaardigheden. Het vormt de basis onder leren, gedrag en welzijn. Zonder zelfregulatie blijven andere vaardigheden kwetsbaar of oppervlakkig.
In het volgende en laatste artikel van deze reeks kijken we naar digitale geletterdheid — en waarom dit veel meer is dan ‘handig zijn met een scherm’.