Samenwerken wordt vaak gezien als een vanzelfsprekende vaardigheid. Kinderen werken immers al vanaf jonge leeftijd samen: in de klas, tijdens spel en bij groepsopdrachten. Toch blijkt samenwerken voor veel kinderen helemaal niet zo eenvoudig.
Binnen de 21e-eeuwse vaardigheden neemt samenwerken een centrale plaats in. Maar wat betekent samenwerken eigenlijk? En waarom is het voor sommige kinderen juist een grote uitdaging?
Een groepje kinderen krijgt een gezamenlijke opdracht. Eén kind neemt meteen het voortouw, een ander trekt zich terug, weer een ander raakt gefrustreerd omdat het tempo niet klopt.
De opdracht wordt afgerond, maar niet iedereen voelt zich gehoord of betrokken.
Aan de buitenkant lijkt het samenwerken gelukt. Van binnen is er van alles gebeurd wat niet zichtbaar is.
Wat houdt samenwerken als 21e-eeuwse vaardigheid in, en waarom is dit voor veel kinderen complexer dan het op het eerste gezicht lijkt?
Samenwerken betekent meer dan samen aan tafel zitten of een taak verdelen. Het vraagt dat kinderen:
Samenwerken is daarmee zowel een sociale als cognitieve vaardigheid.
Een belangrijke voorwaarde voor samenwerken is veiligheid.
Kinderen durven pas samen te werken wanneer zij:
Zonder veiligheid wordt samenwerken vaak aanpassen, volgen of juist domineren.
Niet ieder kind ervaart samenwerken als prettig. Dat kan verschillende oorzaken hebben:
Voor deze kinderen kan samenwerken veel energie kosten, ook al zijn ze sociaal betrokken.
Samenwerken is geen aangeboren talent dat je wel of niet hebt. Het ontwikkelt zich in fases en hangt sterk samen met:
Een kind dat vandaag moeite heeft met samenwerken, kan daarin later grote stappen zetten.
Volwassenen spelen een belangrijke rol in hoe samenwerken wordt ervaren. Dat vraagt om:
Samenwerken leer je niet door het op te leggen, maar door het samen te doen en te bespreken.
Veel samenwerkingsvaardigheden ontstaan juist buiten het klaslokaal:
Daar is vaak meer ruimte voor spontaniteit, rollen wisselen en echte interactie.
Samenwerken is een belangrijke 21e-eeuwse vaardigheid, maar geen eenvoudige. Het vraagt tijd, veiligheid en begeleiding. Voor kinderen is samenwerken geen prestatie, maar een leerproces.
In het volgende artikel kijken we naar communiceren als 21e-eeuwse vaardigheid — en waarom goed communiceren meer is dan praten alleen.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.