Problemen worden vaak gezien als iets dat zo snel mogelijk opgelost moet worden. Vastlopen voelt ongemakkelijk, zeker voor kinderen. Toch is juist dát moment — waarin iets niet meteen lukt — een belangrijk startpunt van leren.
Binnen de 21e-eeuwse vaardigheden krijgt probleemoplossend denken daarom een centrale plaats. Niet omdat kinderen overal een antwoord op moeten hebben, maar omdat leren omgaan met problemen een essentiële levensvaardigheid is.
Een kind krijgt een opdracht en zegt: “Ik snap het niet.”
De neiging van volwassenen is vaak om direct te helpen of het probleem weg te nemen.
Maar wanneer een kind even mag blijven bij het niet-weten, ontstaat ruimte om te denken, proberen en ontdekken.
Probleemoplossend denken begint zelden bij het antwoord.
Wat betekent probleemoplossend denken als 21e-eeuwse vaardigheid, en waarom is vastlopen een belangrijk onderdeel van leren?
Probleemoplossend denken houdt in dat een kind leert:
Het gaat niet om snelheid, maar om het proces.
Vastlopen is geen teken van falen, maar van ontwikkeling.
Wanneer kinderen:
Niet elk kind ervaart problemen als een uitdaging. Voor sommige kinderen roept vastlopen:
Dit betekent niet dat zij minder probleemoplossend zijn, maar dat zij meer ondersteuning nodig hebben in het omgaan met spanning.
Probleemoplossend denken staat niet op zichzelf. Het hangt nauw samen met:
Wanneer één van deze onderdelen onder druk staat, wordt probleemoplossend denken moeilijker.
Volwassenen ondersteunen probleemoplossend denken door:
Kinderen leren probleemoplossend denken vooral door te ervaren dat vastlopen mag.
Veel probleemoplossend denken gebeurt buiten school:
Deze momenten bieden vaak meer leerruimte dan gestructureerde opdrachten.
Probleemoplossend denken is een kernvaardigheid binnen de 21e-eeuwse vaardigheden. Het leert kinderen omgaan met onzekerheid, spanning en verandering — vaardigheden die in het leven steeds opnieuw nodig zijn.
In het volgende artikel verdiepen we ons in zelfregulatie — en waarom dit de stille motor is achter veel andere vaardigheden.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.