Kritisch denken wordt soms verward met overal een mening over hebben of alles in twijfel trekken. In de praktijk gaat kritisch denken echter niet over wantrouwen, maar over bewust en zorgvuldig nadenken.
Binnen de 21e-eeuwse vaardigheden krijgt kritisch denken steeds meer aandacht, juist omdat kinderen opgroeien in een wereld vol informatie, meningen en prikkels.
Een kind leest iets op internet en neemt het direct voor waar aan.
Een ander kind stelt juist voortdurend vragen en wordt gezien als lastig of tegendraads.
Beide kinderen zijn bezig met kritisch denken — alleen op een andere manier.
Hoe hiermee wordt omgegaan, bepaalt of kritisch denken zich verder ontwikkelt of wordt afgeremd.
Wat betekent kritisch denken als 21e-eeuwse vaardigheid, en hoe helpt dit kinderen om bewuster om te gaan met informatie en keuzes?
Kritisch denken betekent dat een kind leert:
Het gaat niet om gelijk hebben, maar om begrijpen.
Kinderen krijgen dagelijks grote hoeveelheden informatie binnen via:
Zonder kritisch denken wordt informatie snel overweldigend of verwarrend. Deze vaardigheid helpt kinderen om onderscheid te maken tussen feiten, meningen en interpretaties.
Kinderen die kritisch denken:
Dit kan botsen met systemen die gericht zijn op tempo, structuur en duidelijke antwoorden. Toch is juist dit vermogen essentieel voor verdieping en begrip.
Kritisch denken vraagt een balans tussen:
Kinderen hebben hierbij begeleiding nodig. Zonder basisvertrouwen kan kritisch denken omslaan in twijfel of onzekerheid.
Volwassenen ondersteunen kritisch denken door:
Kritisch denken ontwikkelt zich in dialoog, niet in discussie.
Kritisch denken ontwikkelt zich stap voor stap. Het vraagt:
Het is geen vaardigheid die je ‘even aanleert’, maar een manier van omgaan met de wereld.
Kritisch denken helpt kinderen om bewuster keuzes te maken, informatie te duiden en hun eigen mening te vormen. Het is een onmisbare 21e-eeuwse vaardigheid, mits het wordt begeleid met aandacht en vertrouwen.
In het volgende artikel kijken we naar probleemoplossend denken — en waarom vastlopen vaak het begin is van leren.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.