Communiceren lijkt iets vanzelfsprekends. We praten de hele dag, stellen vragen en geven antwoorden. Toch betekent communiceren veel meer dan woorden gebruiken.
Binnen de 21e-eeuwse vaardigheden wordt communiceren gezien als een kernvaardigheid, juist omdat miscommunicatie, onbegrip en langs elkaar heen praten zo vaak voorkomen.
Voor kinderen is communiceren een ontwikkelproces dat sterk samenhangt met veiligheid, zelfvertrouwen en afstemming op de ander.
Een kind steekt zijn vinger niet op, maar weet het antwoord wel.
Een ander kind praat veel, maar zegt eigenlijk niet wat het bedoelt.
Weer een ander kind wordt boos of trekt zich terug wanneer iets niet lukt om onder woorden te brengen.
Aan de buitenkant lijkt het soms alsof een kind niet wil communiceren, terwijl het vaak gaat over niet kunnen of niet durven.
Wat betekent communiceren als 21e-eeuwse vaardigheid, en waarom is dit voor kinderen meer dan leren praten of luisteren?
Communiceren gaat over het uitwisselen van betekenis. Dat gebeurt niet alleen via woorden, maar ook via:
Goede communicatie vraagt dat een kind zowel kan zenden als ontvangen.
Kinderen communiceren vaak eerst non-verbaal voordat taal volledig ontwikkeld is. Ook later blijft non-verbale communicatie een grote rol spelen.
Sommige kinderen:
Dit vraagt om begrip en afstemming, niet om correctie.
Communicatie kan voor kinderen moeilijk zijn door:
Wanneer een kind zich niet veilig voelt, wordt communiceren vaak ingehouden of juist overdreven.
De manier waarop een kind leert communiceren heeft grote invloed op het zelfbeeld.
Kinderen die zich gehoord voelen:
Kinderen die zich niet gehoord voelen, kunnen zich aanpassen, terugtrekken of juist luid worden om gezien te worden.
Volwassenen beïnvloeden communicatie meer dan ze vaak denken. Dat vraagt om:
Communiceren leer je door ervaren dat wat je zegt ertoe doet.
Communicatieve vaardigheden ontwikkelen zich vooral in alledaagse situaties:
Hier ligt vaak meer leerruimte dan in formele situaties.
Communiceren is een essentiële 21e-eeuwse vaardigheid, maar geen techniek die je aanleert met een stappenplan. Het ontwikkelt zich in relatie tot anderen, binnen een veilige omgeving.
In het volgende artikel kijken we naar creatief denken — en waarom dit veel meer is dan tekenen of knutselen.
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.