In gesprekken over onderwijs en ontwikkeling hoor je steeds vaker de term 21e-eeuwse vaardigheden. Het klinkt als een verzamelnaam voor alles wat kinderen nodig zouden hebben voor de toekomst.
Maar wat zijn deze vaardigheden precies? En hoe hangen ze met elkaar samen?
In dit artikel krijg je een overzicht van de meest genoemde 21e-eeuwse vaardigheden, zonder ze los te trekken van het kind zelf of te presenteren als een afvinklijst.
Een kind dat moeite heeft met plannen, maar creatief sterke oplossingen bedenkt.
Een ander kind dat goed kan samenwerken, maar vastloopt bij zelfstandig werken.
Op school worden beide kinderen beoordeeld, maar niet altijd gezien in hun totale ontwikkeling.
Juist hier wordt duidelijk waarom vaardigheden vaak niet op zichzelf staan, maar elkaar beïnvloeden.
Welke 21e-eeuwse vaardigheden worden onderscheiden, wat houden ze in en hoe hangen ze samen in de ontwikkeling van kinderen?
Samenwerken gaat over het vermogen om met anderen tot een gezamenlijk resultaat te komen.
Dit vraagt onder andere:
Samenwerken is geen vanzelfsprekende vaardigheid en ontwikkelt zich pas goed wanneer kinderen zich veilig voelen.
Communiceren gaat verder dan praten alleen. Het omvat:
Voor sommige kinderen is communiceren vanzelfsprekend, voor anderen vraagt het tijd en ondersteuning.
Creatief denken wordt vaak geassocieerd met kunst of knutselen, maar het gaat vooral om:
Creatief denken speelt een grote rol bij probleemoplossend vermogen en innovatie.
Kritisch denken betekent dat kinderen leren:
In een wereld met veel informatie is kritisch denken essentieel, maar het vraagt begeleiding en oefening.
Probleemoplossend denken gaat over het vermogen om:
Deze vaardigheid ontwikkelt zich vaak in de praktijk, niet door uitleg alleen.
Zelfregulatie heeft te maken met het sturen van eigen gedrag, emoties en aandacht.
Hieronder vallen onder andere:
Zelfregulatie hangt sterk samen met executieve functies en ontwikkelt zich stap voor stap.
Digitale geletterdheid is meer dan kunnen werken met een computer of tablet. Het gaat ook over:
Voor kinderen vraagt dit begeleiding, niet alleen technische uitleg.
In de praktijk zijn deze vaardigheden nauw met elkaar verbonden.
Samenwerken vraagt communicatie.
Problemen oplossen vraagt creatief en kritisch denken.
Zelfregulatie beïnvloedt bijna alle andere vaardigheden.
Daarom is het belangrijk om ze niet geïsoleerd te benaderen.
Een belangrijk uitgangspunt is dat:
Vaardigheden zijn geen einddoel, maar ontwikkelgebieden die tijd en ruimte vragen.
21e-eeuwse vaardigheden bieden een kader om breder naar leren te kijken. Niet als verplicht pakket, maar als een manier om kinderen te ondersteunen in hun ontwikkeling binnen een veranderende wereld.
In de volgende artikelen zoomen we per vaardigheid dieper in, te beginnen met samenwerken: wat betekent dat voor kinderen en waarom is dit soms lastiger dan het lijkt?
Over de auteur
Ina Terra helpt ouders van kinderen bij wie leren niet vanzelf gaat.
Ze vertaalt kennis over ontwikkeling, brein en leren naar heldere uitleg voor thuis — zonder kinderen te forceren of in hokjes te plaatsen.