Ontwikkeling, rijping & timing
In denken, leren en bewegen.
Veel leerproblemen lijken op zichzelf te staan.
Concentratieproblemen
Moeite met plannen
Faalangst
Overbelasting
Problemen met automatiseren
Maar in de kern hangen deze signalen vaak samen met de ontwikkeling en rijping bij kinderen.
Leren lukt wanneer ontwikkeling en verwachting in balans zijn.
Wanneer die balans ontbreekt, ontstaan signalen.
Deze pagina vormt de basis van alle andere routes op deze website.
Wat bedoelen we met ontwikkeling en rijping?
Ontwikkeling en rijping bij kinderen verwijst naar het proces waarbij het brein en het zenuwstelsel stap voor stap groeien in capaciteit, regulatie en cognitieve draagkracht.
Het gaat om:
aandacht kunnen vasthouden
informatie tijdelijk opslaan
emoties reguleren
overzicht houden
taken plannen
vaardigheden automatiseren
Niet ieder kind ontwikkelt deze functies in hetzelfde tempo.
En dat is normaal.
Wat is breinrijping?
Breinrijping betekent dat hersengebieden steeds beter samenwerken en efficiënter worden.
Met name:
De prefrontale cortex (planning en overzicht)
Netwerken voor aandacht
Verbindingen tussen emotie en cognitie
Systemen voor automatisering
Wanneer deze systemen nog in ontwikkeling zijn,
kan leren meer energie kosten.
Dat is geen onwil.
Maar ontwikkeling.
Hoe ontwikkeling samenhangt met leerproblemen
Veel signalen die we “problemen” noemen, zijn eigenlijk uitingen van rijping.
Denk aan:
Problemen met automatiseren bij kinderen
Wat we zien aan de buitenkant,
is vaak een uiting van wat binnenin nog groeit.
Wanneer verwachting sneller groeit dan ontwikkeling
In het onderwijs stijgt de complexiteit snel.
Meer taal
Meer zelfstandigheid
Meer planning
Meer tempo
Meer abstract denken
Wanneer de verwachting sneller stijgt dan de breinrijping meegroeit, ontstaat spanning.
Spanning beïnvloedt:
het werkgeheugen bij kinderen
de toegang tot executieve functies bij kinderen
de mogelijkheid om aandacht vast te houden
Dat kan leiden tot blokkeren, vermoeidheid of afhaken.
Niet omdat een kind niet wil.
Maar omdat het systeem overbelast raakt.
Ontwikkeling verloopt niet lineair
Ontwikkeling is geen rechte lijn.
Kinderen kunnen:
in het ene gebied voorlopen
in het andere gebied achterlopen
tijdelijk terugvallen onder spanning
sterk reageren op veranderingen
Vergelijken is daarom gevaarlijk.
Wat bij het ene kind past,
kan bij een ander kind overvragen.
Begrip begint bij kijken naar ontwikkeling,
niet naar gedrag alleen.
Je kind wisselt sterk in wat het aankan
Wat gisteren lukte, lukt vandaag ineens niet
Je voelt: “Hij kan het wel… maar nog niet altijd”
Er ontstaat spanning bij hogere verwachtingen
School lijkt soms meer te vragen dan het brein kan dragen
Soms gaat het niet om willen.
Maar om wat op dat moment neurologisch mogelijk is.
Wat betekent dit voor jou als ouder?
Het kan verwarrend zijn.
Je ziet potentie.
Maar ook worsteling.
Misschien vraag je je af:
Moet ik strenger zijn?
Moet ik meer oefenen?
Zie ik iets over het hoofd?
Het helpt om te weten dat veel leer- en gedragsvragen
geen karakterkwesties zijn.
Maar ontwikkelingsvragen.
En ontwikkeling vraagt tijd, veiligheid en passende begeleiding.
Ontwikkeling is ook lichamelijk
Rijping gebeurt niet alleen in denken.
Maar ook in bewegen.
De motorische ontwikkeling van een kind hangt nauw samen met:
Wanneer motoriek nog niet volledig geïntegreerd is,
kost leren meer energie.
Soms zie je concentratieproblemen.
Maar zit er onderliggend motorische onrijpheid.
Soms zie je traagheid.
Maar is het lichaam simpelweg nog aan het organiseren.
Daarom kijken we bij ontwikkeling breder dan alleen schoolprestaties.
Hoe kijk je anders naar signalen?
Wanneer je kijkt vanuit ontwikkeling, veranderen vragen:
Niet:
“Waarom doet mijn kind dit?”
Maar:
“Wat kan het brein van mijn kind op dit moment dragen?”
Niet:
“Hoe maak ik het sneller?”
Maar:
“Hoe ondersteun ik de rijping?”
Dat geeft rust.
En rust geeft ruimte om te groeien.
Verdiep per leergebied
Wil je per specifiek thema verder kijken?
Bekijk dan onderstaande routes:
Wil je dit verder verkennen?
Soms helpt het om niet te kijken naar wat je kind nog niet kan —
maar naar waar het zich in ontwikkeling bevindt.
Wanneer je begrijpt hoe ontwikkeling en breinrijping verlopen,
veranderen verwachtingen.
En met andere verwachtingen ontstaat rust.
In de bundel Ontwikkeling op eigen tempo vind je drie mini-cursussen die samen het fundament onder leren en gedrag
uitleggen:
🎁 Inclusief bonus: Mini-cursus Motoriek en leren (exclusief bij deze bundel)
Deze bundel helpt je om gedrag niet te zien als probleem,
maar als onderdeel van een groeiproces.
Niet versnellen.
Maar begrijpen.
Ontwikkeling is geen wedstrijd.
Rijping laat zich niet versnellen door druk.
Maar wel ondersteunen door begrip.
Wanneer je kijkt naar ontwikkeling in plaats van gedrag,
verandert je perspectief.
En vaak ook de sfeer.