Inleiding
“Hij is slim, maar doet zo weinig.”
“Ze kan het, maar wil niet.”
“Hoe kan het dat een hoogbegaafd kind zo vastloopt?”
Voor veel ouders van hoogbegaafde kinderen is motivatie een terugkerend vraagstuk. Er is zoveel potentie, zoveel denkvermogen — en toch lijkt de drive soms weg. Dat kan verwarrend zijn en zelfs pijnlijk: waarom komt het er niet uit?
Maar motivatie bij hoogbegaafde kinderen werkt vaak anders dan je verwacht.
Een herkenbaar voorbeeld
Je kind denkt snel, ziet verbanden en stelt scherpe vragen.
Maar als het om schoolwerk gaat:
- begint het niet
- haakt het af
- doet het minimale
- of zegt: “dit slaat nergens op”
En jij denkt: maar je kunt dit toch makkelijk?
Wat je vaak ziet aan de buitenkant
Bij hoogbegaafde kinderen met motivatieproblemen zie je vaak:
- uitstelgedrag
- perfectionisme of juist afhaken
- weerstand tegen schooltaken
- weinig inzet bij herhaling
- sterke emoties bij fouten
- groot verschil tussen kunnen en doen
Het lijkt soms alsof een kind lui is of geen zin heeft.
Maar dat beeld klopt zelden.
Wat hoogbegaafdheid eigenlijk vraagt
Hoogbegaafdheid gaat niet alleen over slim zijn.
Het gaat ook over:
- diep en snel denken
- verbanden zien
- kritisch zijn
- gevoelig waarnemen
Dat maakt leren intensiever.
Als het aanbod niet aansluit, gebeurt er vaak één van deze dingen:
- verveling
- onderpresteren
- overdenken
- of afhaken
Motivatie zakt dan weg — niet omdat het kind niet wil, maar omdat het niet klopt.
Wat er vaak onder ligt
Motivatieproblemen bij hoogbegaafde kinderen hangen vaak samen met:
- Mismatch met het onderwijs
Te weinig diepgang, te veel herhaling.
- Overbelasting van het brein
Veel denken kost energie.
- Executieve functies die niet mee zijn gegroeid
Denken gaat voor, regie blijft achter.
- Hooggevoeligheid
Prikkels, verwachtingen en emoties komen harder binnen.
- Perfectionisme of faalangst
Liever niet beginnen dan falen.
Dan wordt “geen motivatie” een vorm van bescherming.
Waarom stimuleren of belonen vaak niet werkt
Meer druk, beloning of aansporing helpt meestal maar kort.
Het vergroot soms zelfs:
- weerstand
- spanning
- afstand tot leren
Motivatie herstelt niet door duwen,
maar door afstemming.
Dat betekent:
- kijken naar belasting
- kijken naar denkstijl
- kijken naar gevoeligheid
- en kijken naar regievaardigheden
Pas dan ontstaat ruimte voor beweging.
Wat hoogbegaafde kinderen nodig hebben
Wat vaak helpt:
- betekenisvol leren
- autonomie
- uitdaging zonder overvraging
- ruimte voor denken én voelen
- ondersteuning bij plannen en starten
Niet harder,
maar passender.
Wat dit betekent voor jou als ouder
Het kan frustrerend zijn om te zien dat potentie niet tot bloei komt.
Zeker als je kind zichzelf tegen lijkt te werken.
Maar motivatieproblemen zeggen bij hoogbegaafde kinderen zelden iets over inzet.
Ze vertellen iets over balans.
Als je beter begrijpt:
- waar de motivatie vastloopt
- wat je kind belast
- en wat juist energie geeft
kun je ondersteunen zonder strijd.
Tot slot
Motivatieproblemen bij hoogbegaafde kinderen vragen geen extra druk,
maar meer inzicht en samenhang.
In de bundel Hoogbegaafdheid & motivatie verken je:
- hoe hoogbegaafdheid, gevoeligheid en executieve functies samenhangen
- waarom motivatie kan wegvallen
- en welke verdieping helpt om weer beweging te creëren
Wil je dit verder verkennen? Bekijk de bundel Hoogbegaafdheid & motivatie.
